امسال برای نخستین بار، تعداد افرادی در سراسر جهان که اطلاعات سیاسی خود را از شبکههای اجتماعی دریافت میکنند، از تعداد کسانی که از رسانههای سنتی استفاده میکنند بیشتر شده است.
بهویژه جوانان ترجیح میدهند مطالب و محتوای سیاسی را در پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، فیسبوک، تیکتاک و سایر شبکههای اجتماعی دنبال کنند.
این واقعیت بهتدریج در دنیای سیاست نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفته و سیاستمداران زن و مرد تلاش میکنند از این پلتفرمها به نفع خود استفاده کنند. این موضوع در برلین نیز دیده میشود؛ جایی که رقابت برای جلب توجه کاربران در فضای آنلاین، با ویدئوهای غیرمعمول و گاهی اقدامات و پیامهای عمداً تحریکآمیز انجام میشود.
شیوه نمایش سیاسی بهطور اساسی تغییر کرده است
کریستیان فون سیکورسکی، پژوهشگر علوم ارتباطات، در دانشگاه آزاد برلین تدریس میکند و بررسی میکند که شبکههای اجتماعی چگونه کارزارهای انتخاباتی را تغییر دادهاند. به گفته او، سیاستمداران زن و مرد بهتدریج بیشتر شبیه اینفلوئنسرها میشوند.
فون سیکورسکی میگوید: «شیوه صحبت کردن آنها و نحوهای که خودشان را به نمایش میگذارند، در مقایسه با چند سال پیش بهطور اساسی تغییر کرده است.»
در فضای آنلاین، نامزدهای اصلی انتخابات خود را در قالب ویدئوهای کوتاه معرفی میکنند و برنامههای انتخاباتی خود را به پستهای کوچک و سادهتر تقسیم میکنند تا راحتتر در شبکههای اجتماعی منتشر و دیده شوند.
بخشی از اقدامات کارزارهای انتخاباتی نیز بر اساس این برنامهریزی میشود که بعداً در شبکههای اجتماعی چگونه دیده و دریافت شوند.
چوالی بومن میگوید:
«در طراحی اقدامات انتخاباتی، از همان ابتدا به تصاویری فکر میشود که برای شبکههای اجتماعی مناسب باشند.»
او مدیر آژانس بازاریابی creategy است و در زمینه کارزارهای سیاسی تخصص دارد.
بومن توضیح میدهد: «وقتی حزب FDP با یک خودروی تبلیغاتی و پوستر در مقابل ساختمان کنراد آدناوئر، مقر CDU، قرار میگیرد، هدف اصلی آن انتقال پیام به CDU نیست؛ بلکه میخواهد پیامش به مخاطبان در فضای اینترنت برسد.»
سیاست بدون فیلتر
شبکههای اجتماعی برای سیاستمداران یک مزیت بزرگ دارند: آنها میتوانند مستقیماً با مخاطبان ارتباط برقرار کنند و خودشان آزادانه تعیین کنند که چگونه ظاهر شوند و چه تصویری از خود ارائه دهند. فون سیکورسکی میگوید این موضوع بهویژه برای نامزدهای کاریزماتیک در مقایسه با رسانههای سنتی فرصتهای بیشتری ایجاد میکند:
«این سبک خودمانیتر و این نوع خطاب مستقیم، برای بعضی نامزدها میتواند بسیار خوب عمل کند و باعث شود آنها مردمیتر و سادهتر و نزدیکتر به مردم دیده شوند.»
بدون اینکه رسانههای سنتی در نحوه انتقال پیام دخالت کنند، سیاستمداران میتوانند پیام خود را مستقیماً به مخاطبان برسانند. یکی از نمونهها مارکوس زودر از حزب CSU است. نخستوزیر ایالت بایرن بارها خود را هنگام غذا خوردن، در رستورانهای فستفود یا کنار منقل سوسیس به نمایش گذاشته است.
فون سیکورسکی درباره او میگوید: «زودر خیلی پررنگ شبیه یک بلاگر ظاهر میشد؛ بسیار خودمانی، بیتکلف و نزدیک به مردم.»
اما دورهای که زودر مانند یک فودبلاگر ظاهر میشد، به پایان رسیده و او استراتژی خود را تغییر داده است. فون سیکورسکی توضیح میدهد که دلیل این تغییر میتواند این باشد که خودنمایی و تصویرسازی شخصی در شبکههای اجتماعی ممکن است نتیجه معکوس هم داشته باشد و به ضرر خود سیاستمدار تمام شود.
سریع و تند: کامنتها، میمها و پستها
به گفته فون سیکورسکی، مردم خیلی زود متوجه میشوند که رفتار و ظاهر یک سیاستمدار بیش از حد ساختگی و غیرواقعی به نظر میرسد.
در چنین شرایطی، کنترل پیام خیلی سریع از دست سیاستمدار خارج میشود، چون کاربران در فضای آنلاین از طریق کامنتها، میمها و پستهای شخصی خودشان نظر و برداشت خود را منتشر میکنند.
این پویایی مستقل بخش نظرات در برلین نیز دیده میشود؛ برای مثال در پستهای بتینا یاراش، رئیس فراکسیون حزب سبزها، و فلور بادبرگ، سناتور دادگستری از حزب CDU.
زیر پستهای این دو سیاستمدار، کاربران عمدتاً نظرات منفی مینویسند و از آنها انتقاد میکنند.
