دانشگاه فنی برلین (TU Berlin)، یکی از مهمترین مراکز آموزش عالی و پژوهشی آلمان، این روزها با بحرانی روبهرو است که ابعاد آن فراتر از یک مشکل فنی یا ساختمانی ارزیابی میشود. طی هفتههای گذشته چندین ساختمان مهم دانشگاه به دلیل نقصهای ایمنی و مشکلات زیرساختی تعطیل شدهاند؛ اتفاقی که نهتنها برنامههای آموزشی و پژوهشی را مختل کرده، بلکه پرسشهایی جدی درباره وضعیت نگهداری ساختمانهای عمومی در آلمان مطرح ساخته است.
در حالی که هزاران دانشجو و کارمند دانشگاه تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفتهاند، مدیریت دانشگاه برای نخستین بار دست به اقدامی مدیریتی زده و رئیس بخش ساختمان و تأسیسات را از سمت خود برکنار کرده است. این تصمیم نشان میدهد که بحران از مرحله فنی عبور کرده و اکنون به موضوعی مدیریتی و حتی سیاسی تبدیل شده است.
برکناری مسئول ساختمانها؛ نخستین واکنش رسمی دانشگاه
پس از هفتهها انتقاد و افزایش فشارها، دانشگاه فنی برلین اعلام کرد که رئیس بخش ساختمان و تأسیسات از وظایف خود معاف شده است. این بخش مسئول برنامهریزی، نگهداری، نظارت فنی و مدیریت پروژههای ساختمانی دانشگاه به شمار میرود و نقش کلیدی در تضمین ایمنی ساختمانها دارد.
بر اساس اعلام دانشگاه، یک مدیر موقت تا زمان تعیین جانشین دائمی مسئولیت این واحد را برعهده خواهد گرفت. کارکنان بخش مربوطه نیز از طریق جلسات داخلی و اطلاعیههای رسمی از این تغییر آگاه شدهاند.
کارشناسان معتقدند این تصمیم تلاشی برای بازگرداندن اعتماد دانشجویان و کارکنان دانشگاه است؛ زیرا بسیاری از منتقدان معتقد بودند که هشدارهای مربوط به وضعیت برخی ساختمانها سالها پیش مطرح شده بود، اما رسیدگی کافی به آنها صورت نگرفته است.
تعطیلی ساختمان اصلی و آشکار شدن مشکلات پنهان
نقطه آغاز بحران به ۹ می بازمیگردد؛ زمانی که ساختمان اصلی دانشگاه در میدان ارنست رویتر برلین بهطور ناگهانی تعطیل شد. بازرسان فنی و کارشناسان ایمنی پس از بررسیهای گسترده اعلام کردند که این ساختمان در برخی بخشها با استانداردهای فعلی حفاظت در برابر آتشسوزی و الزامات ایمنی مطابقت ندارد.
این ساختمان نهتنها مرکز اداری دانشگاه محسوب میشود، بلکه محل برگزاری تعداد زیادی از کلاسها، جلسات علمی و فعالیتهای دانشجویی نیز هست. تعطیلی آن موجب شد بسیاری از برنامهها به شکل اضطراری به ساختمانهای دیگر یا فضای آنلاین منتقل شوند.
مدیریت دانشگاه تأکید کرده است که ایمنی دانشجویان و کارکنان در اولویت قرار دارد، اما دانشجویان از نبود اطلاعات شفاف درباره زمان بازگشایی ساختمان و روند تعمیرات انتقاد کردهاند. برخی انجمنهای دانشجویی نیز خواستار انتشار گزارش کامل بازرسیهای فنی شدهاند.
بحران به دیگر ساختمانها نیز سرایت کرد
چند هفته پس از بسته شدن ساختمان اصلی، مشکلات زیرساختی در دیگر بخشهای دانشگاه نیز آشکار شد. کتابخانه مشترک دانشگاه فنی برلین و دانشگاه هنر برلین به دلیل انجام تعمیرات ضروری و بررسی سیستمهای فنی برای چند روز تعطیل شد؛ موضوعی که دسترسی دانشجویان به منابع علمی را محدود کرد.
اندکی بعد ساختمان معدن و متالورژی (BH-N) نیز از چرخه استفاده خارج شد. کارشناسان در جریان یک بازرسی اعلام کردند که سیستم اطفای حریق این ساختمان عملکرد قابل اطمینانی ندارد و در شرایط اضطراری نمیتواند ایمنی کامل کاربران را تضمین کند.
بسته شدن پیاپی ساختمانها باعث شد بسیاری از کلاسها جابهجا شوند و استادان و دانشجویان با مشکلات متعددی در برنامهریزی آموزشی روبهرو شوند. برخی دانشجویان حتی مجبور شدند برای شرکت در کلاسهای مختلف در نقاط مختلف پردیس رفتوآمد بیشتری داشته باشند.
آیا برکناری یک مدیر برای حل بحران کافی است؟
برکناری رئیس بخش ساختمان را میتوان نخستین واکنش جدی مدیریت دانشگاه فنی برلین به بحران اخیر دانست. با این حال، تعطیلی چندین ساختمان مهم دانشگاه در فاصله زمانی کوتاه این پرسش را مطرح میکند که آیا مشکلات موجود تنها به نحوه مدیریت یک بخش محدود بوده یا ریشههای عمیقتری در ساختار نگهداری و نظارت بر زیرساختهای دانشگاه وجود دارد. هنگامی که ساختمان اصلی، کتابخانه و یکی از ساختمانهای آموزشی دانشگاه همزمان با مشکلات ایمنی روبهرو میشوند، طبیعی است که توجهها از یک فرد فراتر رفته و متوجه کل سیستم مدیریت زیرساختها شود.
از سوی دیگر، این بحران بار دیگر اهمیت سرمایهگذاری مستمر در نگهداری ساختمانهای آموزشی را برجسته میکند. حتی اگر تغییرات مدیریتی بتواند روند رسیدگی به مشکلات را سرعت ببخشد، به نظر میرسد رفع کامل چالشهای موجود به برنامهریزی بلندمدت، نظارت دقیقتر و اختصاص منابع بیشتر نیاز داشته باشد. در غیر این صورت، خطر بروز مشکلات مشابه در آینده همچنان باقی خواهد ماند.
آنچه در دانشگاه فنی برلین رخ داده، میتواند هشداری برای سایر مراکز آموزشی نیز باشد. ایمنی ساختمانها معمولاً تا زمانی که حادثه یا بحرانی رخ ندهد، کمتر مورد توجه قرار میگیرد؛ اما تعطیلی چندین ساختمان در یکی از معتبرترین دانشگاههای آلمان نشان میدهد که توجه به زیرساختها باید همپای آموزش و پژوهش در اولویت قرار داشته باشد.
