مشکلات خواب در آلمان رو به افزایش است و بسیاری از افراد شب‌ها برای به خواب رفتن یا ادامه خواب با دشواری روبه‌رو هستند. استفاده از تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی تا ساعات پایانی شب، پاسخ‌دادن به پیام‌ها و ایمیل‌های کاری و فشارهای روزمره از جمله عواملی هستند که می‌توانند خواب را مختل کنند. با این حال، همه اختلال‌های خواب ناشی از عادت‌های روزمره نیستند و گاهی بیماری‌ها و مشکلات جسمی نیز در بروز آن‌ها نقش دارند.
روزنامه آلمانی «آبندبلات» (Hamburger Abendblatt) در گزارشی با دو پزشک متخصص خواب درباره علت‌های اختلال خواب، پیامدهای آن و راه‌های بهبود کیفیت خواب گفت‌وگو کرده است. این پزشکان توضیح می‌دهند که چگونه عادت‌های منظم خواب، توجه به نور محیط و تغییر برخی رفتارهای روزمره می‌توانند به داشتن خوابی بهتر کمک کنند.
افزایش اختلال‌های خواب و نقش فشارهای روزمره
دکتر هولگر هاین (Holger Hein)، متخصص بیماری‌های داخلی و پزشکی خواب در شهر راین‌بک (Reinbek)، در گفت‌وگو با روزنامه آبندبلات از افزایش مراجعه افرادی خبر داده است که با مشکلات خواب روبه‌رو هستند. به گفته او، دسترسی دائمی به تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی باعث شده است بسیاری از افراد حتی در ساعات پایانی شب نیز مشغول پاسخ‌دادن به پیام‌ها و ایمیل‌ها یا فعالیت در فضای مجازی باشند.
هاین می‌گوید وقتی افراد تا دیروقت در دسترس دیگران هستند و همچنان پیام‌ها و ایمیل‌های خود را بررسی می‌کنند، کنارگذاشتن مشغله‌های روزانه و آرام‌کردن ذهن دشوارتر می‌شود. به گفته این متخصص، ادامه چنین وضعیتی در برخی موارد می‌تواند به اختلال خواب با منشأ غیرجسمی منجر شود.
بر اساس آمار شرکت بیمه درمانی «آ او کا راینلند/هامبورگ» (AOK)، در سال ۲۰۲۵ به ازای هر ۱۰۰ فرد شاغل، ۵۰ روز غیبت از کار به دلیل اختلال‌های خواب ثبت شده است. این آمار نشان می‌دهد که مشکلات خواب علاوه بر تأثیر بر زندگی شخصی، می‌توانند بر توانایی افراد برای انجام کار و فعالیت‌های روزانه نیز اثر بگذارند.
اختلال خواب چه زمانی جدی محسوب می‌شود؟
هر شب بدخوابی به معنای ابتلا به اختلال خواب نیست. به گفته دکتر هاین، زمانی می‌توان از اختلال خواب صحبت کرد که مشکلات خواب دست‌کم سه بار در هفته و به مدت سه ماه ادامه داشته باشند.
این مشکلات ممکن است به شکل دشواری در به خواب رفتن، بیدارشدن‌های مکرر در طول شب یا بیدارشدن زودتر از زمان معمول بروز کنند. خواب‌آلودگی و خستگی در طول روز نیز می‌تواند از پیامدهای آن باشد؛ حتی اگر فرد تصور کند شب گذشته به اندازه کافی خوابیده است.
علت‌های جسمی و غیرجسمی اختلال خواب
دکتر کریستوف نویمن (Christof Neumann)، پزشک ارشد بخش داخلی بیمارستان آگاپلسیون بتسدا در منطقه برگدورف هامبورگ و متخصص پزشکی خواب، در گفت‌وگو با روزنامه آبندبلات توضیح داده است که اختلال‌های خواب می‌توانند علت‌های جسمی داشته باشند.
از جمله این علت‌ها می‌توان به آپنه خواب اشاره کرد؛ اختلالی که در آن تنفس فرد هنگام خواب برای مدتی کوتاه متوقف یا دچار وقفه می‌شود. سندرم پای بی‌قرار نیز می‌تواند خواب را مختل کند. این عارضه با احساس ناخوشایند در پاها و میل شدید به حرکت‌دادن آن‌ها هنگام استراحت همراه است. بیماری مزمن انسدادی ریه و دردهای مزمن نیز از دیگر عواملی هستند که می‌توانند کیفیت خواب را کاهش دهند.
به گفته نویمن، با افزایش سن، احتمال بروز برخی مشکلات جسمی مرتبط با خواب، به‌ویژه اختلال‌های تنفسی، بیشتر می‌شود. او همچنین تأکید می‌کند که خواب هشت‌ساعته لزوماً به معنای استراحت کافی نیست. اگر سهم خواب عمیق از مدت خواب شبانه کم باشد، ممکن است فرد با وجود هشت ساعت خواب، صبح همچنان احساس خستگی کند.
این متخصص هشدار می‌دهد که اختلال‌های خواب می‌توانند پیامدهای جسمی و روانی نیز داشته باشند. فشار خون بالا، اختلال در ضربان قلب و افسردگی از جمله پیامدهایی هستند که او به آن‌ها اشاره کرده است.
عادت‌های منظم و توجه به نور برای خواب بهتر
به گفته دکتر هاین، یکی از راه‌های شناخت بهتر عادت‌های خواب، ثبت وضعیت خواب در یک دفترچه به مدت شش هفته است. افراد می‌توانند زمان به خواب رفتن، بیدارشدن و کیفیت خواب خود را یادداشت کنند تا الگوی خوابشان را بهتر بشناسند و در صورت نیاز آن را اصلاح کنند.
او همچنین بر اهمیت داشتن برنامه منظم برای خواب تأکید می‌کند. تغییر ساعت خواب در آخر هفته‌ها و روزهای تعطیل نسبت به روزهای کاری می‌تواند ساعت زیستی بدن را مختل کند.
نور نیز در تنظیم چرخه خواب و بیداری نقش مهمی دارد. به توضیح هاین، نور آبی در صبح به بیدارشدن بدن کمک می‌کند، در حالی که نور گرم و متمایل به قرمز در ساعات پایانی روز، بدن را برای خواب آماده می‌کند. او به همین دلیل توصیه می‌کند افراد شب‌ها تلفن همراه خود را کنار بگذارند یا دست‌کم حالت شب آن را فعال کنند.
برنامه‌های دیجیتال برای درمان بی‌خوابی
برای درمان اختلال‌های خواب با منشأ غیرجسمی، درمان شناختی‌رفتاری بی‌خوابی یکی از روش‌های اصلی به شمار می‌رود. این روش معمولاً با کمک روان‌شناس انجام می‌شود و به افراد کمک می‌کند عادت‌ها و الگوهای فکری‌ای را که خوابشان را مختل می‌کند، تغییر دهند.
دکتر هاین در گفت‌وگو با روزنامه آبندبلات می‌گوید برنامه‌های دیجیتال سلامت نیز می‌توانند برای افرادی مفید باشند که امکان شرکت منظم در جلسات حضوری را ندارند. او سه برنامه «Somnio» ،«Somnovia» و «HelloBetter» را معرفی می‌کند و می‌گوید بر اساس مطالعات علمی، درمان دیجیتال خواب می‌تواند به اندازه داروهای خواب‌آور مؤثر باشد.
به گفته هاین، در برنامه HelloBetter کاربران می‌توانند از یک روان‌شناس پاسخ دریافت کنند، در حالی که در دو برنامه دیگر، هوش مصنوعی بخشی از این نقش را بر عهده دارد.
در مجموع، این دو متخصص تأکید می‌کنند که خواب باکیفیت تنها به تعداد ساعت‌های خواب بستگی ندارد. شناخت علت مشکلات خواب، رعایت برنامه منظم و توجه به عادت‌های روزانه می‌تواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند. اگر مشکلات خواب ادامه پیدا کنند، بررسی پزشکی نیز اهمیت دارد.
