پس از اعلام نتایج رسمی انتخابات ایالتی در زاکسن-آنهالت و پیروزی بیسابقه حزب راستگرای افدی (AfD) با کسب ۴۳.۸ درصد آرا، موجی از نگرانیهای عمیق اجتماعی فضای آلمان را فراگرفته است. اکنون با نزدیک شدن به ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶، تاریخ برگزاری انتخابات مجلس ایالتی برلین، نگاهها به پایتخت دوخته شده است؛ جایی که فضای انتخاباتی آن مستقیماً بر زندگی روزمره، آرامش روانی و آینده پناهندگان و مهاجران سایه انداخته است.
بر اساس آخرین نظرسنجی مؤسسه Forschungsgruppe Wahlen برای شبکه ZDF، حزب چپ (Die Linke) با ۲۳ درصد، حزب دموکرات مسیحی (CDU) با ۲۱ درصد و حزب آ اف دی (AfD) با ۱۷ درصد آرا در رقابتی نزدیک قرار دارند. همچنین نظرسنجی مؤسسه INSA ، رقابت صدرنشینی میان چپها و دموکراتمسیحیها را با ۲۰ درصد برابر دانسته و سهم آ اف دی را ۱۸ درصد پیشبینی کرده است. در این شرایط پر از تردید، به سراغ سه تن از پناهندگان افغان در برلین رفتهایم تا با زبانی ساده، از بیمها، امیدها و تأثیر این انتخابات بر زندگیشان بگویند.
گزارشی از شکیب
تلاش چند ساله برای آغاز یک زندگی معمولی: جایی برای بازگشت وجود ندارد
هدیه ارمغان، از شاعران افغانستان که چند سالی است در برلین زندگی میکند، شدیداً نگران تغییر کلی سیاستهای مهاجرتی آلمان و قدرت گرفتن بیشتر احزاب راستگرا است. او با اشاره به بنبست پناهجویان برای بازگشت میگوید: «طبیعی است که وضعیت فعلی آلمان، بحث اخراج مهاجران و تغییر سیاستها بر زندگی همه ما تأثیر میگذارد و من هم مستثنا نیستم.
خانم ارمغان در ادامه گفت:«این موضوع واقعاً برای من جای نگرانی دارد، چون راهی برای بازگشت من وجود ندارد. ما پناهندگان تلاش کردیم همه چیز را از نو بسازیم؛ زبان یاد بگیریم، کار کنیم و یک زندگی معمولی را در غربت آغاز کنیم. آلمان به عنوان کشوری که مدافع دموکراسی است، نباید ما را به کشوری بفرستد که تمام مردم، بهویژه زنان، از ابتداییترین حقوق خود برخوردار نیستند. برلین یک شهر چند فرهنگی است؛ افراد از کشورهای مختلف اینجا زندگی و کار میکنند و مالیات میپردازند. چطور ممکن است بگوییم اینهمه مهاجر که اینجا زندگی میکنند، جزء این جامعه نیستند؟»
هراس از دوقطبی شدن جامعه و از دست رفتن آرامش
انیسالرحمان شینواری که سه سال است در آلمان زندگی میکند، پس از اتمام دورههای زبان و معادلسازی اسناد تحصیلیاش در رشته ژورنالیزم، اکنون در جستجوی کار است.
او درباره حس و حال این روزها میگوید: «مطرح شدن شعارهایی مثل اخراجهای جمعی و محدود کردن پناهندگان، احساس ناامنی و ناپایداری شدیدی در زندگی روزمره ما ایجاد میکند. آلمان برای ما فقط یک سرپناه نیست؛ ما اینجا به دنبال امنیت و امکان ساختن یک زندگی عادی هستیم. بزرگترین نگرانی من این است که فضای ترس افزایش یابد و فاصله میان مردم بیشتر شود. این وضعیت به انسجام کل جامعه آسیب میزند. با این حال، امیدوارم مردم آلمان اجازه ندهند سیاستی شکل بگیرد که با ارزشهای انسانی و حقوق بشر در تضاد باشد.»
ترس از تضعیف حقوق قانونی در کشاکش شعارهای تند
عبدالعظیم نوربخش که پیش از این به عنوان استاد دانشگاه در کابل فعالیت میکرد، یکی دیگر از پناهندگانی است که سنگینی این فضای سیاسی را حس میکند.
او در مورد برداشتش از فضای حاکم میگوید: «احزاب تندرو در سالهای اخیر با شعارهای بسیار تند درباره مهاجرت، رکود اقتصادی و افزایش قیمتها رشد کردهاند. این موضوع ترس زیادی را در دل پناهندگان قدیم و جدید ایجاد کرده و روی روحیه همه تأثیر منفی گذاشته است. با این حال، من فکر میکنم نباید بگذاریم ناامیدی کامل بر ما مسلط شود. تاریخ نشان داده که شعارهای انتخاباتی همیشه تندتر از واقعیت هستند. امیدواری من به دادگاهها و قوانین محکم آلمان است که اجازه نمیدهند حقوق اساسی پناهندگان به راحتی پایمال شود. باور دارم احترام به قوانین و تلاش برای ورود به بازار کار، بهترین راه برای حفظ ثبات زندگی ماست.»
تمرکز بر کار و آموزش؛ امیدواری به قانونمدار ماندن آلمان و فرصت برابر برای همه
در تلاطم این کارزارهای سیاسی، نسل جوان پناهجو تلاش میکند با تمرکز بر کار و تحصیل، پاسخی عملی به این وضعیت بدهد. محمد که بیشتر از سه سال است در برلین زندگی میکند و سرگرم انجام دوره آموزش حرفهای (اوسبیلدونگ) است، نمونهای از این جوانان است.
محمد با زبانی ساده از دغدغههای ذهنیاش میگوید: «با نزدیک شدن به روز انتخابات و مطرح شدن مدام بحثهای اخراج، طبعاً برای من هم نگرانیهای زیادی ایجاد شده است. وقتی آدم نسبت به آیندهاش اطمینان کامل نداشته باشد، این موضوع روی آرامش روحی و روانیاش تأثیر میگذارد. نگرانی اصلی من این است که در صورت تغییر سیاستها، شرایط تحصیلی و اقامتیام به هم بخورد. اما با وجود این شرایط، تلاش میکنم به زندگی ادامه دهم و روی آیندهام تمرکز کنم. امید من این است که آلمان همچنان یک کشور قانونمدار باقی بماند و راههای قانونی برای همه وجود داشته باشد. خودم هم کوشش میکنم از طریق کار و آموزش، نقش مثبتی در جامعه داشته باشم.»
چشمانداز
با وجود نگرانیهایی که از افزایش محبوبیت احزاب راستگرا وجود دارد، برداشتها این است که پناهندگان صرف نظر از فشارهای روانی ناشی از تبلیغات این جریانها، با اصرار بر مسیر ادغام، یادگیری تخصص و تکیه بر قوانین حمایتی و ساختار قانونمدار آلمان، تمام تلاش خود را به کار بستهاند تا با ناامیدی مقابله کنند و ثبات زندگی خود را حفظ نمایند.
