بازار کار آلمان زیر سایه تحولات جمعیتی و خروج نسل «بیبیبومر» از چرخه اشتغال، با یکی از جدیترین چالشهای دهههای اخیر روبهرو است. این پدیده سراسری، ایالتهای مختلف را با شدت و ویژگیهای متفاوتی درگیر کرده است.یعنی، بهطوریکه قطبهای اقتصادی و کلانشهرهایی مانند برلین، هسن و هامبورگ هر یک با چالشهای خاصی در حوزههای فنی، مهارتی و خدماتی دستبهگریبان هستند و تلاش میکنند با ابزارهایی نظیر افزایش سن اشتغال، شکاف میان عرضه و تقاضا را مدیریت کنند.
وضعیت چالشبرانگیز برلین در تأمین نیروی متخصص فنی و مهارتی
برلین با وجود داشتن آمار قابلتوجهی از جویندگان کار، در بخشهای خاصی با شکاف عمیق میان عرضه و تقاضا روبهروست. دادههای آژانس فدرال کار آلمان (Bundesagentur für Arbeit) نشان میدهد که کمبود نیروی متخصص بهویژه در حرفههای فنی، ساختوساز، سلامت و مراقبت چشمگیر است. برای نمونه، در بخش لولهکشی و تأسیسات گرمایشی، جایگاههای شغلی بهطور میانه ۷۹ روز خالی میمانند.
بر اساس مانیتور نیروی متخصص و نیروی کار ۲۰۳۵ اتاق صنایع و بازرگانی برلین (IHK Berlin)، از حدود ۱.۸ میلیون شاغل فعلی در این شهر، نزدیک به ۴۱۲ هزار نفر تا سال ۲۰۳۵ بازنشسته خواهند شد. این روند میتواند تعداد جایگاههای خالی شهر را از ۴۵ هزار مورد فعلی به بیش از ۱۶۳ هزار مورد برساند و ارزشی معادل ۵۰.۱ میلیارد یورو از اقتصاد برلین را کاهش دهد.
هسن و تقابل با بازنشستگی بیبیبومرها در مشاغل مهارتی
بازار کار هسن نیز بهشدت تحت تأثیر تغییرات جمعیتی قرار گرفته است. تحلیلهای جدید آژانس فدرال کارایالت هسن نشان میدهد که در حال حاضر ۵۳.۷ درصد از افراد ۶۰ تا ۶۵ ساله و ۶۵.۹ درصد از افراد ۵۵ تا ۶۰ ساله در هسن همچنان شاغل هستند و بیشتر در بازار کار ماندهاند. با این حال، مسئولان بازار کار هسن تأکید میکنند که این وضعیت مشکل را «فقط به تعویق انداخته است».
به گزارش هسنشاو، بیشترین سهم نیروی کار در آستانه بازنشستگی در این ایالت مربوط به بخشهایی مانند هدایت وسایل سنگین ساختمانی با ۳۷ درصد، حفاظت و حراست با ۳۰ درصد و مهندسی برق با ۲۹ درصد است. از آنجا که نسل جوانتر در هسن بیشتر به سمت تحصیلات آکادمیک تمایل دارند، این ایالت در حوزه مشاغل مهارتی و دستی (Ausbildung) با کمبودهای جدی روبهرو خواهد شد.
بحران کمبود نیروی متخصص در آلمان یک پدیده ساختاری و فراگیر است
هامبورگ و چشمانداز کمبود ۱۶ درصدی نیروی کار تا سال ۲۰۳۵
هامبورگ به عنوان یک کلانشهر بندری و تجاری، با چالش رو به رشدی در تأمین نیروی کار ماهر مواجه است. مانیتور نیروی متخصص اتاق بازرگانی هامبورگ (Handelskammer Hamburg) در استراتژی نیروی متخصص خود پیشبینی میکند که تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۳۳ هزار نیروی متخصص در این شهر کم خواهد بود که این رقم معادل ۱۶.۴ درصد از کل تقاضای بازار کار است.
بازنشستگی نسل بیبیبومر ظرفیت عرضه نیروی کار در این شهر را از حدود ۸۹۳ هزار نفر به ۶۷۷ هزار نفر در سال ۲۰۳۵ کاهش خواهد داد. یعنی بیش از ۲۱۶ هزار نفر کمتر از امروز. با وجود کاهش همزمان تقاضای شرکتها، سرعت افت نیروی کار موجود بسیار بیشتر است و این شکاف ساختاری را روزبهروز عمیقتر خواهد کرد.
بحران خاموش در بازار کار آلمان
بررسی وضعیت سه ایالت برلین، هسن و هامبورگ نشان میدهد که بحران کمبود نیروی متخصص در آلمان یک پدیده ساختاری و فراگیر است که عمدتاً ریشه در تحولات جمعیتی و بازنشستگی گسترده نسل بیبیبومر دارد. در حالی که برلین و هامبورگ با ارقام نگرانکنندهای از افزایش مشاغل خالی و کاهش چشمگیر نیروی کار تا سال ۲۰۳۵ مواجهند، ایالت هسن توانسته بهطور موقت با افزایش نرخ اشتغال سالمندان فشار بحران را تعدیل کند. البته، راهکاری که به اذعان کارشناسان پایدار نیست. عبور موفق از این چالش نیازمند سرمایهگذاری جدی در حوزه آموزشهای مهارتی (Ausbildung)، تسهیل جذب نیروهای متخصص و انتقال مؤثر دانش فنی در تمامی این ایالتهاست.
