چه کسی یک سبزیفروش ساده را در مغازهاش به قتل رساند؟ چرا پلیس به جای جستجوی قاتلان واقعی، خانواده مقتول را مقصر میدانست؟ و چرا با گذشت ربع قرن، سیاستمداران هامبورگ همچنان از تشکیل یک کمیته حقیقتیاب طفره میروند؟ اینها سوالاتی است که پس از ۲۵ سال از قتل سلیمان تاشکوپرو (Süleyman Taşköprü) توسط گروه تروریستی و نئونازی اناساو (NSU) در منطقه هامبورگ-آلتونا، هنوز همچون سایهای تاریک بر سر این شهر سنگینی میکند.
روز خونین در سبزیفروشی
در روز ۲۷ ژوئن ۲۰۰۱، سلیمان همراه پدرش در مغازه خانوادگیشان در آلتونا مشغول کار بود. صبح آن روز، پدر برای خرید زیتون به بازار عمدهفروشی رفت، اما وقتی نیم ساعت بعد بازگشت با صحنهای هولناک مواجه شد. پسرش با سه گلوله به شدت مجروح شده بود و در نهایت در آغوش او جان سپرد. پدر در همان زمان به پلیس گفت که دو مرد «نسبتاً بور» را دیده که از مغازه خارج میشدند، اما این سرنخ حیاتی هرگز جدی گرفته نشد.
یک دهه جستجو در مسیر اشتباه
با وجود اینکه مشخص شد سلاح قتل پیشتر برای کشتن دو تاجر ترکتبار دیگر نیز استفاده شده، تحقیقات برای یک دهه در مسیری کاملاً اشتباه پیش رفت. پلیس سرنخ قاتلان بور را نادیده گرفت و در عوض، با تمرکز بر مافیای مواد مخدر، اعضای خانواده سلیمان را بارها بازجویی کرد. اوکان تاشکوپرو (Okan Taşköprü)، برادرزاده مقتول که در زمان حادثه نوزاد بود، به یاد میآورد که چگونه این اتهامات واهی باعث ایجاد ناامنی و شک به خود در درون خانواده شد. این کابوس تنها در سال ۲۰۱۱ و با افشای هویت گروه (NSU) به پایان رسید.
ردپای افراطگرایان محلی
امروز خانواده تاشکوپرو میخواهند بدانند آیا قاتلان از سوی نئونازیهای محلی حمایت میشدند؟ شواهد نشان میدهد که چهرههای برجسته افراطی در هامبورگ ارتباطاتی با حامیان این گروه تروریستی داشتهاند. برای مثال، اووه بونهارت (Uwe Böhnhardt) و اووه موندلوس (Uwe Mundlos) در دهه ۹۰ میلادی در مراسمهایی با سازماندهی چهرههایی مانند توماس وولف (Thomas Wulff) شرکت کرده بودند. کریستیانه اشنایدر (Christiane Schneider)، نماینده پیشین حزب چپ، معتقد است سازمان اطلاعات داخلی بیشتر از آنچه اعتراف میکند میداند؛ ادعایی که دانیل پرباند (Daniel Perband)، سخنگوی این سازمان، آن را قویاً رد میکند.
دیوارهای بسته سیاستمداران
با وجود این ابهامات، هامبورگ تنها ایالتی است که قتلهای این گروه در آن رخ داده اما همچنان از تشکیل کمیته حقیقتیاب سر باز میزند. کارولا فایت (Carola Veit) از حزب سوسیال دموکرات (SPD) و رئیس پارلمان، با این طرح مخالف است و دلیل آن را جلوگیری از فشار روانی بر بازماندگان در جلسات بازجویی، به ویژه از سوی احزاب راستگرایی چون (AfD) عنوان میکند. در عوض، یک مطالعه علمی سفارش داده شد، اما محققان هنوز به دلیل مخالفت دادستانی کل، نتوانستهاند به پروندههای پلیس دسترسی پیدا کنند.
سوگواری در سایه سکوت
یان هیلدبرانت (Jan Hildebrandt)، مشاور آسیبهای روانی، هشدار میدهد که این عدم شفافیت مانع از بازگشت احساس امنیت به بازماندگان میشود و این ترس را زنده نگه میدارد که خشونت نژادپرستانه تا کجا میتواند پیش برود. در نهایت، به دلیل اختلاف نظرها، مراسم یادبود رسمی بیست و پنجمین سالگرد لغو شد. در عوض، خانواده تاشکوپرو تصمیم گرفتند این روز را همانند ربع قرن گذشته، با توزیع غذا در میان نیازمندان و بیخانمانها سپری کنند و یاد سلیمان را زنده نگه دارند.
