بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی اداره آمار فدرال (Statistisches Bundesamt)، در حال حاضر جمعیت مهاجران افغان در آلمان نزدیک به نیم میلیون نفر رسیده که از این میان، حدود ۲۸۰ هزار نفر به عنوان پناهنده رسمی شناخته شدهاند. جنگهای طولانیمدت و به قدرت رسیدن دوباره طالبان در سال ۲۰۲۱، صدها هزار نفر را مجبور به ترک وطن کرد تا افغانستان پس از سوریه، به دومین کشور مبدأ پناهجویان در آلمان تبدیل شود. با این حال، پرسش اصلی در محافل سیاسی و اجتماعی آلمان همواره این بوده است که این جمعیت بزرگ تا چه حد توانستهاند با بازار کار ادغام شوند؟
مهاجران افغان و روند صعودی در اشتغال
گزارشهای جدید اداره کار آلمان (Bundesamt für Arbeit) نشان میدهد که وضعیت اشتغال پناهجویان افغان با شتاب قابلتوجهی رو به بهبود است. طبق دادههای اکتبر ۲۰۲۵، بیش از ۱۵۷ هزار افغان در آلمان مشغول به کار بودهاند. نکته حائز اهمیت این است که ۸۵ درصد از این افراد، یعنی حدود ۱۳۵ هزار نفر، دارای مشاغل مشمول بیمه اجباری (sozialversicherungspflichtig beschäftigt) هستند و به صندوقهای اجتماعی آلمان حق بیمه پرداخت میکنند. با این حال، شکاف جنسیتی در این بخش بسیار چشمگیر است؛ به طوری که از میان شاغلان، بیش از ۱۳۳ هزار نفر را مردان و تنها حدود ۲۵ هزار نفر را زنان تشکیل میدهند.
چالش بیکاری و اتکا به کمکهای دولتی
علیرغم رشد آمار شاغلان، نرخ بیکاری در میان این گروه همچنان قابل تامل است. در آوریل ۲۰۲۶، نام بیش از ۶۳ هزار تبعه افغانستان به عنوان بیکار ثبت شده است. همچنین نرخ اشتغال پناهجویان افغان حدود ۴۷ درصد اعلام شده که اندکی پایینتر از میانگین ۵۰ درصدی پناهندگان هشت کشور اصلی مهاجر در آلمان است. از سوی دیگر، در اوایل سال جاری میلادی، نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر از پناهجویان افغان واجد شرایط دریافت کمکهزینه شهروندی یا همان «بورگرگلد» (Bürgergeld) بودهاند که این موضوع فشار مالی بر سیستم رفاهی را به یکی از محورهای بحثهای داغ سیاسی تبدیل کرده است.
آنها در چه سطوحی کار میکنند؟
بررسی دقیقتر مشاغل نشان میدهد که بخش بزرگی از پناهجویان افغان هنوز در سطوح پایین درآمدی فعالیت میکنند. ۵۳ درصد از شاغلان در مشاغل کمکی و ساده (Helferjobs) مشغول به کار هستند، در حالی که ۴۲ درصد توانستهاند به عنوان نیروی متخصص (Fachkräfte) جایگاه خود را در بازار کار تثبیت کنند. دادههای «مانیتور مهاجرت» نشان میدهد که میانگین درآمد افغانها حتی پس از چند سال کار در آلمان، نسبت به سایر گروههای پناهنده کمتر است. این در حالی است که جامعه افغان در آلمان بسیار جوان است و بیش از ۷۰ درصد آنها زیر ۳۵ سال سن دارند که پتانسیل بالایی برای یادگیری تخصص و ورود به ردههای بالاتر شغلی در آینده محسوب میشود.
تداوم بحثهای سیاسی پیرامون اخراج و امنیت
در کنار موضوعات اقتصادی، پروندههای سیاسی همچنان باز است. موضوع اخراج مجرمان به افغانستان تحت حاکمیت طالبان، یکی از پرچالشترین مباحث میان احزاب آلمانی است. الکساندر دوبریندت، وزیر کشور از حزب (CSU)، بارها بر لزوم پروازهای اخراج تاکید کرده است. همچنین وضعیت کسانی که پیش از سال ۲۰۲۱ با نهادهای آلمانی مانند موسسه همکاریهای بینالمللی (GIZ) همکاری میکردند، همچنان موضوع بحثهای داغ در برلین است. این شرایط نشان میدهد که زندگی افغانها در آلمان میان دو لبه قیچی «ادغام اقتصادی موفق» و «پیچیدگیهای دیپلماتیک و امنیتی» در جریان است.
