از محدودیت تا گسترش دوباره دورههای زبان
در حالی که بحث درباره ضرورت ورود سریع مهاجران به بازار کار آلمان ادامه دارد، دولت آلمان اکنون از گسترش دوباره فرصتهای آموزش زبان حرفهای خبر داده است. بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی دولت فدرال، از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ دورههای بیشتری در سطوح B2 و C1/C2 ارائه خواهد شد و محدودیت قبلی دورههای C1 و C2 برای مشاغل خاص نیز برداشته میشود. این دورهها دوباره برای همه گروههای شغلی در دسترس خواهند بود. علاوه بر این، امکان برگزاری دوباره دورههای B1 و دورههای Fachpraxis برای افرادی با تجربه کمتر در یادگیری نیز فراهم میشود. دولت این تغییر را گامی مهم برای ایجاد فرصتهای بهتر در مسیر آموزش، اشتغال و ادغام مهاجران عنوان کرده است.
این تغییر سیاست، اهمیت این پرسش را بیشتر میکند: آیا برای ادغام موفق مهاجران، ورود سریع به بازار کار کافی است یا یادگیری زبان در سطوح بالاتر نیز باید بخشی جداییناپذیر از این مسیر باشد؟ برای بررسی این موضوع، در این گزارش با جلالالدین عطایی، مددکار اجتماعی با سطح زبان C1، و امین احمدی، پزشک از افغانستان و زبانآموز سطح B2، گفتوگو شده است.
زبان؛ پایه اصلی ادغام در جامعه
جلالالدین عطایی، شهروند افغانستان، پنج سال است که در آلمان زندگی میکند، دارای مدرک زبان آلمانی در سطح C1 است و اکنون به عنوان مددکار اجتماعی در یکی از اقامتگاههای مهاجران فعالیت میکند. او در کنار وظایف حرفهای خود، در سالهای گذشته در زمینه حمایت و ادغام مهاجران، بهویژه مهاجران افغان، فعالیتهای داوطلبانه نیز انجام داده است.
به باور او، زبان مهمترین ابزار ادغام اجتماعی و اقتصادی مهاجران است. او میگوید: «زبان فقط وسیله ارتباط نیست؛ بلکه کلید دسترسی به آموزش، اشتغال، خدمات درمانی، نظام اداری و مشارکت اجتماعی است.» عطایی تأکید میکند که آموزش زبان باید به عنوان یک سرمایهگذاری بلندمدت دیده شود، زیرا هرچه سطح زبان افراد بالاتر باشد، استقلال اجتماعی، مالی و فکری آنان نیز افزایش مییابد و وابستگی آنان به دیگران کاهش پیدا میکند. او معتقد است که سیاستهای کوتاهمدت نباید جایگاه آموزش زبان را تضعیف کند.
آیا سطح B1 برای ادغام کافی است؟
یکی از موضوعات مهمی که در این گفتوگو مطرح شد، کافی بودن یا نبودن سطح B1 برای زندگی و اشتغال در آلمان بود. عطایی معتقد است که «سطح B1 نقطه شروع ادغام است، اما برای بسیاری از مشاغل کافی نیست.» او توضیح میدهد که بسیاری از حرفهها، بهویژه مشاغلی که ارتباط مستقیم با مردم دارند یا نیازمند آموزشهای تخصصی هستند، به سطح بالاتری از زبان نیاز دارند. به اعتقاد او، اگر افراد پیش از تکمیل آموزش زبان وارد بازار کار شوند، ممکن است در آینده با مشکلاتی مانند از دست دادن شغل، تغییر مکرر محل کار یا محدود شدن فرصتهای پیشرفت روبهرو شوند. به همین دلیل، او پیشنهاد میکند که دولت به جای انتخاب میان اشتغال یا آموزش زبان، امکان ادامه یادگیری زبان را همزمان با اشتغال فراهم کند؛ راهکاری که در بلندمدت هم به سود مهاجران و هم به نفع جامعه آلمان خواهد بود.
تجربه یک داکتر از افغانستان؛ زبان، پلی به سوی استقلال
امین احمدی، شهروند افغانستان، فارغالتحصیل رشته طب است و پیش از مهاجرت، دو سال به عنوان پزشک در یکی از شفاخانههای افغانستان کار کرده است. او اکنون دو سال و نیم است که در آلمان زندگی میکند و با تلاش شخصی خود توانسته زبان آلمانی را تا سطح B2 بیاموزد.
او میگوید در نخستین ماههای حضورش در آلمان، ندانستن زبان باعث شده بود که حتی برای انجام سادهترین کارهای روزمره، مراجعه به پزشک یا انجام امور اداری به دیگران وابسته باشد. به گفته او، «وقتی زبان بلد نبودم، برای کوچکترین کارها به دیگران نیاز داشتم؛ اما امروز میتوانم همه کارهای خود را مستقل انجام دهم.» احمدی معتقد است که یادگیری زبان نهتنها اعتمادبهنفس او را افزایش داده، بلکه به او کمک کرده است تا با جامعه ارتباط برقرار کند، فرهنگ و قوانین آلمان را بهتر بشناسد و برای آینده تحصیلی و شغلی خود تصمیم بگیرد. او میگوید که دیگر احساس غریبه بودن ندارد و خود را بخشی از جامعه آلمان میداند.
در پایان، او به مهاجران تازهوارد توصیه میکند که یادگیری زبان را نخستین و مهمترین اولویت خود قرار دهند. به باور او، استفاده از پادکستها و رادیوهای آلمانی، گفتوگو با افراد آلمانیزبان و حتی تمرین مداوم با دیگر زبانآموزان، میتواند روند یادگیری را سریعتر کند. او تأکید میکند که هرچه زمان و انرژی بیشتری برای یادگیری زبان صرف شود، مسیر ادغام، ادامه تحصیل و ورود به بازار کار نیز هموارتر خواهد شد.
