در برلین، داشتن خودرو (موتر) لزوماً به معنای استفاده بیشتر از موتر نیست. بررسی آمار محلههای مختلف شهر نشان میدهد که فاصله از شبکه حملونقل عمومی و دشواری دسترسی به ایستگاههای مترو و قطار شهری نقش مهمی در میزان مالکیت موتر دارد. در برخی از ثروتمندترین محلههای مرکزی، با وجود درآمدهای بالا، تعداد موترهای شخصی بسیار پایین است.
پولدارها همیشه موتر بیشتری ندارند
در برلین بهطور متوسط به ازای هر هزار نفر، ۲۷۵ موتر شخصی وجود دارد؛ یعنی حدود ۲۵.۴ درصد شهروندان موتر دارند. این میزان از ۳۶.۴ درصد در منطقه اشتگلیتس-تسهلندورف تا تنها ۱۶.۸ درصد در فریدریشسهاین-کرویتسبرگ و ۱۷.۹ درصد در میته متغیر است.
اما بررسی دقیقتر محلهها، تصویر متفاوتی نشان میدهد. محله آلته شلاختهوف در پرنتسلاور برگ با درآمد میانه ۶۷۳۶ یورو، یکی از ثروتمندترین مناطق برلین است، اما در برخی محلههای ثروتمند دیگر مانند اطراف نوردبانهوف و هایدهاشتراسه، تعداد موترهای شخصی بسیار پایین است. در هایدهاشتراسه، با درآمد میانه ۶۳۱۸ یورو، تنها ۱۳۶ موتر به ازای هر هزار نفر ثبت شده است؛ رقمی که حتی از بسیاری از محلههای کمدرآمد مرکز شهر نیز پایینتر است.
وقتی ایستگاه نزدیک باشد، موتر کمتر میشود
نوردبانهوف نیز نمونه روشنی از این تناقض است: با وجود درآمد بالا، تنها حدود ۱۴۰ موتر شخصی به ازای هر هزار نفر در این محله وجود دارد. مناطق دیگری مانند اطراف کارل-مارکس-اشتراسه در نویکلن، بویسلکیتس در موآبیت، اطراف لئوپولدپلاتس در وِدینگ و محلههای بوکسهگنر و تراوهپلاتس در فریدریشسهاین نیز موترهای کمی دارند؛ با وجود آنکه سطح درآمد در برخی از آنها بسیار پایینتر است. وجه مشترک این مناطق، دسترسی مناسب به شبکه حملونقل عمومی و بهویژه خدمات BVG است.
در مقابل، بیشترین تراکم موتر عمدتاً در محلههای حاشیهای دیده میشود؛ مناطقی مانند مرخنلاند و بلانکنفلده در شمال پانکو، آلت-هایلیگنزه، موگِلهایم، کارولیننهوف و گاتو. در این مناطق، تعداد موترها در بسیاری موارد از ۵۰۰ دستگاه به ازای هر هزار نفر بیشتر است. ویژگی مشترک آنها فاصله زیاد از مرکز شهر و نبود ایستگاه U-Bahn یا S-Bahn در فاصله قابل پیادهروی است؛ گاهی حتی نزدیکترین ایستگاه اتوبوس نیز حدود یک کیلومتر فاصله دارد.
حاشیه شهر؛ جایی که موتر ضروریتر میشود
در میان مناطق دارای بیشترین تعداد موتر، چند محله استثنایی نیز وجود دارند که به مرکز شهر نزدیکترند. منطقه مسکونی اطراف اِلسِنزه در کائولزدورف، محدوده ویتلسباخاشتراسه در سیتیوست و بهویژه منطقه ویلایی اطراف مِسِلپارک در داهلم در این گروه قرار میگیرند. در مسلپارک، حدود ۸۲۰ موتر شخصی به ازای هر هزار نفر ثبت شده است.
با این حال، آمار درآمدی برای همه این مناطق موجود نیست و نمیتوان با قطعیت گفت که درآمد بالا عامل اصلی مالکیت موتر است. آنچه روشنتر به نظر میرسد، نقش موقعیت جغرافیایی، فاصله از ایستگاههای حملونقل عمومی و نیاز روزمره به جابهجایی با موتر است.
محلههای کمدرآمد، موترهای کمتری دارند
در سوی دیگر، هشت مورد از ده محله کمدرآمد برلین در مناطق مسکنهای بزرگ و بلوکی مارزان و هوهنشونهاوزن قرار دارند و دو مورد دیگر در شمال خیابان هِرشتر در اشپانداو هستند. در محله رودولف-ویسل-گروسزیدلونگ، درآمد میانه حتی کمتر از ۳۰۰۰ یورو است.
تراکم موتر در این محلههای کمدرآمد بین ۱۹۹ تا ۲۶۵ موتر به ازای هر هزار نفر است؛ یعنی همگی پایینتر از میانگین شهر قرار دارند. در مجموع، دادهها نشان میدهند که درآمد بر میزان مالکیت موتر اثر دارد، اما بهتنهایی تعیینکننده نیست. هرچه دسترسی به مترو، قطار شهری و سایر گزینههای حملونقل عمومی بهتر باشد، حتی ساکنان ثروتمند نیز بیشتر ممکن است از موتر و دردسر پیدا کردن جای پارک صرفنظر کنند.
