با آغاز سال تحصیلی جدید در هامبورگ، وضعیت خدمات همراه آموزشی (Schulbegleitung) برای هزاران کودک و خانواده همچنان نامشخص است. بیش از ۴ هزار کودک در این شهر برای حضور مؤثر در کلاس و زندگی روزمره مدرسه به این حمایت نیاز دارند، اما در برخی مدارس ساعات اختصاصیافته به همراهان آموزشی بیش از نصف کاهش یافته است. همزمان، بسیاری از خانوادهها هنوز نمیدانند آیا از نخستین روز مدرسه، همراه آموزشی در کنار فرزندشان حضور خواهد داشت یا نه.
همراه آموزشی معلم نیست، بلکه نیروی کمکی مدرسه است که به کودکانی با معلولیت یا محدودیت جدی در رشد و تواناییهایشان کمک میکند تا بتوانند در فعالیتهای روزمره مدرسه مشارکت کنند. این حمایت میتواند شامل کمک به جابهجایی و جهتیابی در محیط مدرسه، انجام فعالیتهای روزمره، برقراری ارتباط اجتماعی یا مدیریت موقعیتهای دشوار باشد. کودکانی که با مشکلات شدید جسمی، حرکتی، ذهنی یا عاطفی و اجتماعی روبهرو هستند و همچنین برخی کودکانی که دچار مشکلات پیچیده روانی ـ اجتماعیاند، ممکن است مشمول این خدمات شوند.
کاهش شدید ساعات همراهی در برخی مدارس
پیامدهای تصمیم جدید اداره آموزش هامبورگ همزمان با آغاز سال تحصیلی، اکنون بیش از پیش نمایان شده است. چند مدرسه در گفتوگو با NDR 90,3 اعلام کردهاند که ساعات اختصاصیافته به خدمات همراه آموزشی در آنها بیش از نصف کاهش یافته است.
در یکی از این مدارس، سهمیه همراه آموزشی از ۷۰۰ ساعت در سال گذشته به تنها ۲۰۰ ساعت برای سال تحصیلی جدید رسیده است. مدیران این مدارس به دلیل حساسیت موضوع، نخواستهاند نامشان منتشر شود.
این کاهشها پس از آن رخ میدهد که کسنیا بکریس، وزیر آموزش هامبورگ از حزب سوسیالدموکرات (SPD)، اندکی پیش از آغاز تعطیلات تابستانی از اعمال محدودیتهایی در خدمات همراه آموزشی خبر داده بود.
صدها همراه آموزشی شغل خود را از دست دادهاند
همزمان با کاهش ساعات خدمات همراه آموزشی، مؤسساتی که نیروی انسانی این بخش را تأمین میکنند، صدها نفر از کارکنان خود را اخراج کردهاند. به گفته NDR، این مؤسسات از قبل پیشبینی کرده بودند که با کاهش ساعات اختصاصیافته، دیگر امکان حفظ بخشی از نیروهای خود را نخواهند داشت.
این موضوع باعث شده است بسیاری از کودکان و نوجوانان در سال تحصیلی جدید، همراهان آموزشیای را که پیشتر با آنها کار میکردند، از دست بدهند. برای کودکانی که به حمایت مستمر و رابطهای آشنا و قابل اعتماد با همراه آموزشی خود نیاز دارند، این تغییر ناگهانی میتواند روند حضور و یادگیری در مدرسه را با مشکل روبهرو کند.
اتکا به نیروهای داوطلب برای جبران کمبود
اداره آموزش هامبورگ برای جبران بخشی از کمبود نیروی همراه آموزشی، استفاده از نیروهای خدمات اجتماعی داوطلبانه (FSJ) را نیز در نظر گرفته است. این افراد عمدتاً جوانانی هستند که در قالب یک دوره داوطلبانه اجتماعی فعالیت میکنند و لزوماً آموزش تخصصی برای همراهی آموزشی با کودکان را ندارند.
نمایندگان والدین، بهویژه در پروندههای پیچیده، نسبت به این رویکرد انتقاد دارند. به گفته آنان، در چنین مواردی نمیتوان همیشه نیروی فاقد آموزش تخصصی را جایگزین یک همراه آموزشی باتجربه کرد. از سوی دیگر، برخی مدارس حتی در سال تحصیلی گذشته نیز نتوانسته بودند نیروی مورد نیاز خود از میان نیروهای FSJ را پیدا کنند.
بسیاری از خانوادهها هنوز از وضعیت فرزندشان خبر ندارند
نمایندگان والدین مدارس ویژه میگویند برخی خانوادهها از کاهش ساعات همراهی اطلاع دارند، اما برخی دیگر هنوز هیچ اطلاعی درباره وضعیت حمایت از فرزندشان دریافت نکردهاند؛ این در حالی است که سال تحصیلی جدید روز پنجشنبه آغاز میشود.
شورای منطقهای والدین مدارس ویژه هامبورگ (Kreiselternrat Sonderschulen) وضعیت موجود را «تا حدی آشفته و غیرشفاف» توصیف کرده است.
ماریتهرس اشپالک، عضو هیئترئیسه این شورا، به NDR گفت: «بسیاری از خانوادهها نمیدانند آیا در نخستین روز مدرسه همراه آموزشی برای فرزندشان حضور خواهد داشت یا نه.»
او همچنین درباره اتکا به نیروهای FSJ هشدار داده است. به گفته اشپالک، این موضوع بهویژه در مواردی میتواند مشکلساز شود، زیرا برخی مدارس حتی در سال تحصیلی گذشته نیز نتوانسته بودند نیروهای FSJ مورد نیاز خود را پیدا کنند.
چه کودکانی میتوانند Schulbegleitung دریافت کنند؟
دریافت Schulbegleitung بهطور کلی برای کودکانی مطرح است که به دلیل معلولیت یا خطر معلولیت، در مشارکت در زندگی و آموزش مدرسه با محدودیت جدی روبهرو هستند و به حمایت بیشتری نیاز دارند. این خدمات میتواند شامل کودکانی با مشکلات شدید در رشد ذهنی، جسمی و حرکتی یا رشد عاطفی و اجتماعی باشد. در برخی موارد نیز اختلالهای پیچیده روانی ـ اجتماعی ممکن است مشارکت کودک در کلاس و مدرسه را دشوار کند.
با این حال، صرف داشتن تشخیص پزشکی برای دریافت این خدمات کافی نیست. نیاز هر کودک بهصورت جداگانه بررسی میشود و میزان و مدت حمایت نیز بر اساس شرایط و نیازهای فردی او تعیین میشود. برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۷، معیارهای مربوط به برخی نیازهای ویژه آموزشی همچنان برقرار است و برای تعداد تأییدهای Schulbegleitung سقف مشخصی تعیین نشده است.
والدین برای دریافت همراه آموزشی چه باید کنند؟
در هامبورگ، والدین معمولاً نیازی ندارند خودشان درخواست رسمی Schulbegleitung ثبت کنند. اگر مدرسه تشخیص دهد که کودک به این حمایت نیاز دارد، روند بررسی و درخواست از سوی مدرسه آغاز میشود. در موارد مربوط به مشکلات پیچیده روانی ـ اجتماعی نیز مدرسه موضوع را با مرکز مشاوره و حمایت منطقهای (ReBBZ) در میان میگذارد و والدین در روند مشاوره و ارزیابی مشارکت دارند.
اگر والدین احساس میکنند فرزندشان به همراه آموزشی نیاز دارد، بهتر است در نخستین گام با مدرسه صحبت کنند و خواستار بررسی رسمی نیاز کودک شوند. اگر مدرسه اقدامی نکند، خانواده میتواند مستقیماً از ReBBZ منطقه خود مشاوره بگیرد. اداره آموزش هامبورگ نیز برای پرسشهای مربوط به Schulbegleitung آدرس [email protected] را معرفی کرده است.
با ادامه ابهام درباره تأمین خدمات همراه آموزشی، برخی خانوادهها برای اعتراض به تصمیمهای اداره آموزش به دادگاه اجتماعی هامبورگ مراجعه کردهاند. به گفته سخنگوی دادگاه، از ابتدای جولای/ژوئیه تاکنون ۲۶ درخواست فوری قضایی مرتبط با Schulbegleitung در این دادگاه ثبت شده است.
