برای من که از افغانستان آمدهام، موسیقی ایرانی همیشه چیزی فراتر از چند نت و یک آهنگ بوده است. شنیدن یک آهنگ آشنا، حتی هزاران کیلومتر دورتر از وطن، میتواند احساس دلگرمی و تعلق را در من زنده کند. گاهی کافی است آهنگی فارسی پخش شود تا برای لحظاتی فاصلهها کمرنگ شوند و احساس کنم هنوز به فرهنگی بزرگ و آشنا تعلق دارم.
وقتی هم بخواهم برقصم، انتخاب اولم اغلب موسیقی افغانستانی یا ایرانی است؛ موسیقیای که با زبان، خاطرات و احساساتم پیوند دارد. شاید به همین دلیل، رقص برای من تنها حرکت بدن با آهنگ نیست، بلکه راهی برای نزدیک شدن به ریشهها و تجربه دوباره حس آشنای خانه است.
در برلین، استودیو «رهاوی» تلاش میکند همین احساس را از طریق رقص زنده نگه دارد؛ فضایی که در آن هنرهای نمایشی ایرانزمین به پلی میان فرهنگها، خاطرات و تجربههای مهاجرت تبدیل میشوند.

رهاوی؛ خانهای برای رقصهای ایرانی
استودیو رهاوی در برلین، فضایی برای آموزش و اجرای رقصها و هنرهای نمایشی ایرانی است. این مجموعه با همکاری عسلو کا، همبنیانگذار استودیو، و فرید مطرب، همبنیانگذار و مربی، فعالیت میکند.
رهاوی کلاسهای متنوعی از جمله رقص مهمانی ایرانی، رقص کلاسیک ایرانی، رقصهای محلی مانند کرمانجی، کردی و بندری و همچنین رقصهای حرفهای و طراحی حرکات نمایشی برگزار میکند.
کلاسهای منظم رقص در روزها و ساعتهای مشخص هر هفته برگزار میشوند و برخی دورههای تخصصی نیز برنامه فصلی دارند. علاقهمندان، از مبتدی تا باتجربه، میتوانند برای آگاهی از زمان و محل برگزاری کلاسها و ثبتنام، به وبسایت رسمی رهاوی یا صفحه اینستاگرام استودیو مراجعه کنند.
اما رهاوی تنها یک محل آموزش رقص نیست؛ بلکه فضایی برای زنده نگه داشتن میراث فرهنگی و ایجاد ارتباط میان انسانهایی است که از سرزمینها و پیشینههای متفاوت به برلین آمدهاند.

رهاوی؛ نامی برای دلتنگی و امید
ریشههای شکلگیری گروه رهاوی به سال ۲۰۱۸ بازمیگردد؛ زمانی که جمعی از دوستان برای شرکت در کارناوال فرهنگهای برلین تمرین رقص را آغاز کردند. با شیوع کرونا، فعالیتها برای مدتی با وقفه روبهرو شد، اما در سال ۲۰۲۴ دوباره به شکل جدیتری ادامه یافت. در جشن شب یلدای همان سال، اعضای گروه با همفکری و رأیگیری نام «رهاوی» را انتخاب کردند.
فرید مطرب توضیح میدهد که این نام از موسیقی ایرانی الهام گرفته شده و برای آنها یادآور امید در میان اندوه و دلتنگی دوری از وطن است.
به گفته او، هدف گروه تنها آموزش رقصهای متعلق به ایران امروزی نیست، بلکه معرفی رقصهای حوزه فرهنگی گستردهتر ایرانزمین است؛ سرزمینهایی که با وجود مرزهای سیاسی، در موسیقی، تاریخ و سنتهای هنری اشتراکات فراوانی دارند.
رهاوی میخواهد فضایی باشد که افراد، فارغ از ملیت و پیشینهشان، بتوانند از طریق رقص با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و خاطرات و احساسات مشترکشان را زنده نگه دارند.
رقصیدن؛ بازگشت به ریشهها و تجربه آزادی
برای عسلو کا، رقصهای ایرانی معنایی فراتر از یادگیری چند حرکت دارند. او پیش از مهاجرت به آلمان، در تهران به یادگیری رقصهای غیرایرانی مانند باچاتا و رقص معاصر علاقهمند بود، اما پس از مهاجرت، نگاهش به رقصهای سرزمین خود تغییر کرد.
عسل میگوید پیشتر کمتر به زیبایی سنتهای هنری و فرهنگیای توجه کرده بود که با آنها بزرگ شده بود. آشنایی با فضای رقص در برلین باعث شد تصمیم بگیرد رقصهای ایرانی را نیز جدیتر دنبال کند.
او این رقصها را سرشار از قصه، تخیل و حرکت میداند. به باورش، بهویژه رقصهای محلی با پرشها، حرکات گروهی و رقصیدن در دایره، فرصتی برای تجربه بازیگوشی و آزادی فراهم میکنند.
این تجربه برای عسل جنبهای شخصی نیز دارد. او در خانوادهای بسیار سنتی بزرگ شده که رقصیدن او را تأیید و حمایت نمیکرد. اما امروز رقص برایش هم راهی برای ارتباط با ریشههای فرهنگی و هویت شخصی است و هم فرصتی برای تجربه آزادی.
به باور او، یکی از ویژگیهای مهم رقصهای ایرانی، جمعی بودن آنهاست؛ جایی که افراد بهجای رقصیدن بهتنهایی، با یکدیگر همراه میشوند و تجربهای مشترک میسازند.

رقص؛ زبانی مشترک فراتر از مرزها
در رهاوی، رقص تنها برای فارسیزبانان نیست. افرادی با پیشینههای فرهنگی متفاوت نیز در کلاسها شرکت میکنند و از طریق موسیقی و حرکت با فرهنگ ایرانزمین آشنا میشوند.
شیدا، یکی از رقصندگان گروه، حدود دو سال است که با رهاوی میرقصد. او معتقد است رقص میتواند انسانها را بدون نیاز به زبان مشترک به یکدیگر نزدیک کند و ارتباطی فراتر از گفتوگو ایجاد کند. برای شیدا، حضور در رهاوی فرصتی برای شناخت بهتر احساسات شخصی و تجربه تعلق به یک جمع است.
فرید مطرب نیز معتقد است رقص در مرحله نخست نوعی ارتباط است؛ ارتباط انسان با بدن و روح خود و سپس با پیشینه فرهنگی و اجتماعیاش.
به باور او، یکی از چالشهای مهم، پیدا کردن تعادل میان حفظ سنتها و پذیرش تغییرات مدرن است. فرید تأکید میکند که هدف، تکرار دقیق رقصهای صدها سال پیش نیست، بلکه بازآفرینی آنها بدون از دست دادن هویت فرهنگیشان است.
در شهری مانند برلین، رهاوی نشان میدهد که فرهنگ و هویت تنها در سرزمین مادری زنده نمیمانند؛ گاهی در یک سالن تمرین، میان صدای موسیقی و قدمهای هماهنگ انسانهایی از سرزمینهای مختلف، دوباره جان میگیرند.