در سالهای اخیر، نهادهای امنیتی آلمان نسبت به افزایش گرایش برخی نوجوانان و جوانان به افراطگرایی اسلامی هشدار دادهاند. به باور کارشناسان، شبکههای اجتماعی و محتوای آنلاین به یکی از مهمترین ابزارهای جذب و رادیکالسازی تبدیل شدهاند؛ فرآیندی که اغلب بهصورت تدریجی و پنهان انجام میشود و تشخیص آن برای خانوادهها و اطرافیان آسان نیست. همزمان، بحث درباره راهکارهای پیشگیری، حمایت از افراد در معرض خطر و تقویت اختیارات نهادهای امنیتی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
افزایش تهدید و جذب جوانان در فضای مجازی
بر اساس گزارش اداره حفاظت از قانون اساسی ایالت براندنبورگ، شمار افرادی که در طیف اسلامگرایی افراطی قرار میگیرند در سالهای اخیر افزایش یافته و بخش قابل توجهی از آنان آمادگی استفاده از خشونت را دارند. مسئولان امنیتی تأکید میکنند که جوانان بیش از گذشته از طریق اینترنت و شبکههای اجتماعی هدف جذب قرار میگیرند. نمونههایی از بازداشت نوجوانان و جوانان به اتهام برنامهریزی برای اقدامات تروریستی نیز نشان میدهد که سن افراد درگیر در این روند به شکل محسوسی کاهش یافته است.
شیوههای پنهان رادیکالسازی در شبکههای اجتماعی
کارشناسان معتقدند گروههای افراطی از روشهای غیرمستقیم برای جذب مخاطبان استفاده میکنند. محتوایی مانند ویدئوهای ورزشی، بازیهای رایانهای یا آموزشهای رزمی ممکن است در ظاهر عادی به نظر برسند، اما با استفاده از موسیقی، نمادها یا پیامهای رمزگذاریشده، کاربران را به محتوای افراطی هدایت میکنند. الگوریتمهای شبکههای اجتماعی نیز با شناسایی علایق کاربران، بهتدریج مطالب مشابه بیشتری نمایش میدهند و از این طریق زمینه ارتباط افراد با جذبکنندگان حرفهای و ورود به گروههای بسته را فراهم میکنند.
راهکارهای پیشگیری و اقدامات امنیتی
مقامات آلمانی بر این باورند که مقابله با افراطگرایی تنها از طریق اقدامات امنیتی امکانپذیر نیست و پیشگیری نقش اساسی دارد. ارائه خدمات مشاوره به خانوادهها، معلمان و دوستان، برنامههای ترک افراطگرایی و حمایت از افرادی که قصد فاصله گرفتن از این جریانها را دارند، از مهمترین اقدامات پیشگیرانه محسوب میشود. در کنار این برنامهها، پیشنهادهایی مانند گسترش اختیارات پلیس، استفاده از پابند الکترونیکی برای برخی افراد پرخطر و افزایش مدت بازداشت پیشگیرانه نیز در سطح سیاسی در حال بررسی است تا از وقوع حملات احتمالی جلوگیری شود.
تقویت برنامههای مقابله با افراطگرایی و بازپروری
پس از حمله مرگبار در حاشیه رژه «کریستوفر استریت دی» (CSD) در برلین، دولت فدرال آلمان بر تقویت برنامههای مقابله با افراطگرایی و بازپروری افراد رادیکالشده تأکید کرده است. «کارین پرین» وزیر خانواده اعلام کرد که پنج میلیون یورو از بودجه برنامه «دموکراسی زنده» (Demokratie leben!) برای توسعه برنامههای مقابله با رادیکالسازی و حمایت از فرآیند بازگشت جوانان از افراطگرایی اختصاص خواهد یافت. این برنامهها با ارائه مشاورههای تخصصی و همراهی روانشناختی تلاش میکنند افراد در معرض خطر را از مسیر خشونت دور کنند. با این حال، دولت تأکید میکند که در مواردی که روند افراطگرایی بسیار پیشرفته باشد، تنها برنامههای بازپروری کافی نیست و باید در کنار آن از اقدامات پیشگیرانه، همکاری خانوادهها، مدارس و نهادهای امنیتی نیز بهره گرفت.
