در شهر فرانکفورت، انجمن آبا ( Aba e.V ) پروژهای را برگزار کرده است که در آن شرکتکنندگان با استفاده از دوربین عکاسی یا تلفن همراه، نمادهای دموکراسی را در سطح شهر جستوجو میکنند. هر شرکتکننده باید تصویری را که از نگاه او بیانگر دموکراسی است ثبت کند و سپس دلیل انتخاب آن را توضیح دهد. هدف این پروژه، تشویق افراد به کشف مفهوم دموکراسی از دریچه خلاقیت، مشاهده و تجربه شخصی است.
در جریان روز برگزاری، شرکتکنندگان مسیرهای مختلفی را در خیابانهای فرانکفورت پیاده طی میکنند تا نشانههای دموکراسی را در زندگی روزمره بیابند. من نیز در یکی از این برنامه همراه آنان بودم و از نزدیک روند این تجربه را دنبال کردم.
در حاشیه این برنامه با شهره، کارشناس عکاسی پروژه، گفتوگو کردم. او درباره تجربه شخصی خود و تأثیر این برنامه گفت:
«من سالهای زیادی در ایران زندگی کردم؛ جایی که تجربه واقعی دموکراسی را نداشتیم. برای من شخصاً این پروژه فرصتی است تا در کنار دیگران و در فضایی آزاد، مفهوم دموکراسی را از طریق عکسهایمان بیان کنیم. فکر میکنم عکاسی میتواند راهی باشد برای اینکه نگاههای متفاوت را نشان دهیم و مفاهیمی را که شاید همیشه دیده نمیشوند، به تصویر بکشیم.»
به گفته او، دموکراسی تنها یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه در پذیرش تفاوتها، احترام متقابل و همکاری انسانها برای رسیدن به یک هدف مشترک نیز معنا پیدا میکند. او معتقد است عکاسی میتواند این مفاهیم را به تصویر بکشد و گاهی یک دست دادن ساده، یک نگاه یا حضور انسانهایی با پیشینهها و چهرههای متفاوت در کنار یکدیگر، میتواند نمادی از دموکراسی باشد.
شهره تأکید میکند که پیش از ثبت هر عکس، عکاس باید به این فکر کند که میخواهد چه داستانی را روایت کند. به باور او، ثبت احساسات و لحظههای کوتاه، گاهی بیش از هر تصویر دیگری مفهوم دموکراسی را منتقل میکند. او همچنین میگوید دموکراسی در زندگی روزمره، در همکاری میان انسانها و احترام متقابل نیز دیده میشود و عکاسی میتواند این جنبههای کمتر دیدهشده را آشکار کند.
دموکراسی از درون انسان آغاز میشود
در ادامه، لاله تمدن، برگزارکننده این مجموعه ورکشاپها، درباره ایده و هدف پروژه توضیح داد. او گفت هدف اصلی این برنامه، گسترش نگاه شرکتکنندگان به مفهوم دموکراسی فراتر از برداشتهایی است که رسانهها یا فضای عمومی به افراد منتقل میکنند. به گفته او، موضوعاتی مانند تابآوری، گفتوگوی سازنده و همزیستی نیازمند بررسی عمیق و ریشهای هستند.
لاله افزود یکی از پرسشهای اصلی این پروژه این است که آیا انسانها هنگام شنیدن واژه «دموکراسی» واقعاً همان مفهوم واقعی آن را درک میکنند یا برداشتهای از پیش شکلگرفته بر ذهن آنان تأثیر گذاشته است. به گفته او، این پروژه تلاش میکند افراد ابتدا برداشتهای خود را بازبینی کنند و سپس این نگاه را در جامعه گسترش دهند.
لاله تمدن همچنین گفت این پروژه حاصل همکاری مشترک انجمنهای آبا و یارا است و از اوایل سال ۲۰۲۶ آغاز شده است. این برنامه در سه بخش طراحی شده و نخستین مرحله آن بر مدیتیشن و صلح درون تمرکز دارد؛ زیرا برگزارکنندگان معتقدند دموکراسی پیش از آنکه در جامعه شکل بگیرد، از درون هر انسان آغاز میشود.
این پروژه تلاش میکند نشان دهد که دموکراسی تنها در نهادهای سیاسی یا صندوقهای رأی خلاصه نمیشود، بلکه در رفتارهای روزمره، احترام به تفاوتها، گفتوگو و همکاری میان انسانها نیز قابل مشاهده است؛ مفاهیمی که شرکتکنندگان این بار با دوربینهای خود در خیابانهای فرانکفورت به دنبال کشف و ثبت آنها بودند.
حالا این پرسش باقی میماند: اگر شما یک دوربین در دست داشتید، کدام لحظه یا تصویر را بهعنوان نماد دموکراسی ثبت میکردید؟
