فریدریش مرتس (CDU)، صدراعظم آلمان، قصد دارد ایلزه آیگنر (CSU)، رئیس پارلمان ایالت بایرن، را بهعنوان نامزد مقام ریاستجمهوری فدرال آلمان معرفی کند. در صورت انتخاب آیگنر، او نخستین زن و نخستین نماینده حزب سوسیال مسیحی (CSU) خواهد بود که عالیترین مقام رسمی جمهوری فدرال آلمان را بر عهده میگیرد. این نامزدی در حالی مطرح شده که دوره ریاستجمهوری فرانک والتر اشتاینمایر در مارس ۲۰۲۷ به پایان میرسد و انتخابات رئیسجمهور جدید برای ۳۰ ژانویه ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
مرتس شامگاه یکشنبه، ۸ نوامبر، اعضای هیئترئیسه حزب دموکرات مسیحی (CDU) را از تصمیم خود برای حمایت از آیگنر مطلع کرد. او قرار است دوشنبه، ۹ نوامبر، در نشست هیئت رئیسه و هیئت مدیره فدرال این حزب حضور یابد و نامزد پیشنهادی خود را رسما معرفی کند. پس از آن، مرتس و آیگنر در یک کنفرانس خبری مشترک شرکت خواهند کرد.
به گزارش رسانه دویچلندفونک، آیگنر از حمایت حزب سوسیال دموکرات (SPD) و شماری از سیاستمداران حزب سبزها نیز برخوردار است. لارس کلینگبایل، رئیس حزب SPD و معاون صدراعظم آلمان، او را سیاستمداری دارای توانایی چشمگیر در ایجاد همگرایی و ارتباط میان گروههای گوناگون جامعه توصیف کرده است؛ ویژگیای که به گفته او، آلمان در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد. همچنین یوهانس وینکل، رئیس سازمان جوانان احزاب CDU و CSU، آیگنر را نامزدی شایسته و باتجربه دانسته است.
از کارگاه فنی تا بالاترین سطوح سیاست آلمان
ایلزه آیگنر سال ۱۹۶۴ در شهر فلدکیرشن وسترهایم، در منطقه روزنهایم ایالت بایرن، متولد شد. مسیر حرفهای او با بسیاری از سیاستمداران ارشد آلمان تفاوت دارد. او پس از پایان تحصیلات متوسطه، در رشته تعمیر رادیو و تلویزیون آموزش حرفهای دید و سپس در کارگاه برق والدینش مشغول به کار شد. سال ۱۹۹۰ مدرک تکنسین برق دریافت کرد و پس از آن در شرکت «یوروکوپتر» (Eurocopter) به طراحی و توسعه سیستمهای الکتریکی هلیکوپترها پرداخت.
به گفته دویچلندفونک، آیگنر از سال ۱۹۸۵ عضو حزب CSU است و فعالیت سیاسی خود را از سطح محلی آغاز کرد. او بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ عضو شورای شهر زادگاهش و تا سال ۱۹۹۹ عضو شورای شهرستان روزنهایم بود. سال ۱۹۹۴، در ۲۹سالگی، وارد پارلمان ایالت بایرن شد. سپس از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۳ نماینده پارلمان فدرال آلمان (بوندستاگ) بود.
یکی از مهمترین مسئولیتهای او در وزارت کشاورزی، تغذیه و حمایت از مصرفکنندگان در دولت آنگلا مرکل بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ بود. پس از بازگشت به بایرن نیز در دولت ایالتی بهعنوان وزیر اقتصاد، رسانه، انرژی و فناوری فعالیت کرد و از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ معاون نخستوزیر ایالت بایرن بود. او در سال ۲۰۱۸ برای مدت کوتاهی مسئولیت وزارت مسکن، ساختوساز و حملونقل را نیز بر عهده داشت.
آیگنر از نوامبر ۲۰۱۸ ریاست پارلمان ایالت بایرن را بر عهده دارد؛ سمتی که در آن توانسته است میان طیفهای گوناگون سیاسی احترام و اعتبار کسب کند.
سیاستمداری اهل تعامل اما با مواضع روشن
یکی از ویژگیهایی که حامیان آیگنر بر آن تاکید میکنند، توانایی او در ایجاد ارتباط با مردم و نزدیک کردن دیدگاههای متفاوت است. او در محافل سیاسی بایرن به سیاستمداری متواضع، واقعبین و نزدیک به شهروندان شناخته میشود. برخلاف برخی سیاستمداران که بیشتر بر سخنرانیهای پرحرارت و مواضع جنجالی تکیه میکنند، آیگنر معمولا رویکردی آرام و مبتنی بر گفتوگو دارد.
بااینحال، این رویکرد به معنای نداشتن مواضع سیاسی روشن نیست. او بارها از دموکراسی پارلمانی دفاع کرده و بر ضرورت مقابله با افراطگرایی تاکید کرده است. در دوران ریاستش در پارلمان بایرن مقررات انضباطی سختگیرانهتری برای نمایندگان وضع شد که شامل جریمههای مالی تا سقف دو هزار یورو برای تخلف از آییننامه پارلمان بود. نخستین جریمه هزار یورویی نیز برای یک نماینده حزب «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) صادر شد.
آیگنر همچنین در برابر قطبیسازی جامعه موضع گرفته و آن را ابزاری برای ایجاد شکافهای عمیق اجتماعی دانسته است. موضع او در قبال AfD از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی صلاحیت سیاسیاش برای ریاستجمهوری مورد توجه قرار میگیرد.
رابطه سیاسی با مرتس و مارکوس زودر
آیگنر و مرتس از سال ۱۹۹۸ یکدیگر را میشناسند و روابط شخصی و سیاسی نزدیکی دارند. مرتس در منطقه انتخاباتی آیگنر، در نزدیکی دریاچه تگرن، خانهای برای تعطیلات دارد و این دو در طول سالها ارتباط خود را حفظ کردهاند.
به گفته دویچلندفونک، مارکوس زودر، نخستوزیر بایرن و رئیس حزب CSU، نیز از مدتها پیش از نامزدی آیگنر حمایت کرده است. هر دو در سال ۱۹۹۴ وارد پارلمان ایالتی بایرن شدند و سالها در ساختارهای حزبی فعالیت مشترک داشتند. بااینحال، آیگنر در سال ۲۰۱۸ در رقابت برای جانشینی هورست زیهوفر در مقام نخستوزیری بایرن از زودر شکست خورد.
برخی تحلیلگران معتقدند انتقال آیگنر به مقام ریاستجمهوری میتواند پیامد سیاسی مهمی برای زودر نیز داشته باشد؛ زیرا با تصدی این مقام توسط یک سیاستمدار CSU، احتمال واگذاری همزمان دو مقام مهم ریاستجمهوری و صدراعظمی به این حزب کوچکتر در ائتلاف CDU/CSU بسیار بعید خواهد بود. از این منظر، حمایت زودر از ایگنر میتواند به معنای کنار گذاشتن جاهطلبیهای او برای رسیدن به مقام صدراعظمی نیز تلقی شود.
انتقاد مخالفان و چالشهای پیش رو
نامزدی آیگنر بدون مخالفت نبوده است. آلیس وایدل، رئیس AfD، مدعی شده است که آینگر در دوران ریاست پارلمان بایرن نتوانسته نقش حزبی خود را کاملا کنار بگذارد. یانین شورتنر، رئیس حزب چپ آلمان (Die Linke)، نیز از اینکه احزاب CDU/CSU و SPD نامزدی را خارج از حلقه سیاسی خود جستوجو نکردهاند، انتقاد کرده است. او معتقد است رئیسجمهور باید بتواند جامعه را متحد کند.
از سوی دیگر، برخی منتقدان به نداشتن تحصیلات دانشگاهی و حقوقی آیگنر اشاره میکنند. همچنین تجربه محدود او در سیاست خارجی از جمله نکاتی است که در ارزیابی نامزدیاش مطرح شده است. در مقابل، سابینه لوتویسر شنارنبرگر، وزیر پیشین دادگستری از حزب FDP، انتقاد از نداشتن مدرک حقوقی را بیاساس دانسته و یادآوری کرده است که تئودور هویتس، نخستین رئیسجمهور آلمان، نیز حقوقدان نبود. افزون بر این، دفتر ریاستجمهوری فدرال بیش از ۲۵۰ کارمند، از جمله شمار زیادی متخصص حقوق اساسی، در اختیار دارد.
انتخابات در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۷
رئیسجمهور آلمان مستقیما توسط مردم انتخاب نمیشود، بلکه مجمع فدرال (Bundesversammlung) مسئول انتخاب اوست. این مجمع از تمام نمایندگان پارلمان فدرال و به همان تعداد نمایندگان منتخب پارلمانهای ایالتی تشکیل میشود. در مجموع، ۶۳۰ نماینده بوندستاگ و ۶۳۰ نماینده ایالتها در آن مشارکت خواهند کرد.
با توجه به حمایت احزاب ائتلافی و احتمال همراهی بخشی از احزاب دیگر، شانس کسب اکثریت آرا برای آیگنر وجود دارد. در صورت انتخاب، او در مارس ۲۰۲۷ جانشین فرانک والتر اشتاینمایر خواهد شد.
انتخاب آیگنر در صورت تحقق از چند جهت در تاریخ سیاسی آلمان نقطه عطف خواهد بود: نخستین رئیسجمهور زن، نخستین رئیسجمهور برخاسته از حزب CSU و نخستین رئیسجمهوری که مسیر حرفهای خود را از آموزش فنی و فعالیت در یک حرفه صنعتی آغاز کرده است.