بهرام مرادی، نویسنده و نمایشنامهنویس ایرانی ساکن برلین، با رمان «سنگینی دیگران» (Das Gewicht der anderen) به فهرست نهایی جایزه بینالمللی ادبیات سال ۲۰۲۶ راه یافته است. این جایزه معتبر که به آثار برجسته ادبیات معاصر جهان و نخستین ترجمه آنها به زبان آلمانی اختصاص دارد، دارای ارزش مالی ۳۵ هزار یورویی است. راه یافتن این اثر به فهرست نهایی، نشاندهنده قدرت روایتگری نویسنده و پرداختن او به موضوعاتی عمیق و جهانشمول است.
روایتی تلخ از زندانهای پس از انقلاب
این رمان که ریشه در تجربیات شخصی نویسنده دارد، درباره یک نوجوان سیزدهساله به نام پیمان بامشاد است که در سال ۱۹۸۱ اشتباهی بهجای برادرش دستگیر میشود. نیروهای امنیتی، پیمان را بازداشت، بازجویی و زندانی میکنند. مرادی در بخشی از کتاب، این دگرگونی هولناک را از زبان راوی چنین توصیف میکند: «این سلول یکی از اتاقای دبیرستان سابقن مختلط علم بود. دبیرستان را کرده بودند بازداشتگاه، کلاساشو سلول، آزمایشگاشو حسینیه تعزیر. و به این شیوه مشت محکمی زده بودند تو پوز طاغوت و استکبار جهانی از اول تا آخرای آخرش.»
پیمان در همان سیزدهسالگی با جهانی آشنا میشود که در آن، انسان و کرامت او هیچ ارزشی ندارد، اما در مقابل، خودکامگی و قدرت مطلقه دولت همهچیز است. اغلب بازداشتها بر پایه اقتدار خودسرانه محض صورت میگیرد.
Foto: Privat
سنگینی دیگران واکاوی روانشناختی انسان
«سنگینی دیگران» تنها یک گزارش ساده از دوران حبس نیست، بلکه واکاوی روانشناختی عمیق انسانی است که دچار ترومای شدید شده است. راوی در بخشهایی از داستان، به دلیل فشارهای روانی دچار ازهمگسیختگی واقعیت میشود و مرزهای خیال و واقعیت را گم میکند. در یکی از صحنههای تکاندهنده بازجویی، پیمان خود را به شکل سگی پارسکننده و بازجویش را در قامت قهرمان بوکس جهان تصور میکند و میگوید: «شایدم فهمیدن اشتباه اساسی اصولی زیربنایی بوده ناکاوت کردن کسی که از اساس اشتباهی پیدا شده اینجور جاها سر و کلهش و حالا توهم ورداشتتش تحت تاثیر همه این چیزا سگ بشه واقواق کنه.»
بهرام مرادی و روند انتخابش در فهرست نهایی
روند انتخاب برگزیدگان این دوره از جایزه بینالمللی ادبیات با پایان مهلت ارسال آثار توسط ناشران در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶ آغاز شد. پس از بررسی آثار ارسالی، هیئت داوران مستقل اکنون فهرست نهایی (Shortlist) را اعلام کردهاند و در گام بعدی، زوج برنده شامل نویسنده و مترجم انتخاب و معرفی خواهند شد. بهرام مرادی خلق این رمان را «مقابله با فراموشی» میداند و درباره انگیزه نگارش این اثر میگوید: «تاریخ انسان ایرانی سرشار از خشونت و سرکوب است و ما چارهای نداریم جز یادآوری و گفتوگو درباره آن». برای او این اثر فراتر از یک داستان، یک واکاوی روانشناختی است که نشان میدهد چگونه ادبیات میتواند به ابزاری برای التیام و رهایی از کابوسهای تاریک گذشته تبدیل شود.
بهرام مرادی: از صحنه تئاتر تا ادبیات مهاجرت
بهرام مرادی متولد سال ۱۹۶۰ در شهر بروجرد است. او کار خود را در دهه هفتاد میلادی به عنوان بازیگر و کارگردان تئاتر آغاز کرد، اما پس از تحمل دو سال حبس در اوایل دهه هشتاد، سرانجام از ایران گریخت و از سال ۱۹۸۸ در آلمان زندگی میکند. مرادی در آلمان شروع به نوشتن داستان کوتاه و رمان کرد. او تاکنون شش کتاب به زبان فارسی منتشر کرده و نسخه اصلی «سنگینی دیگران» در سال ۲۰۲۱ وارد بازار شد. نسخه آلمانی آن نیز با ترجمه سارا راوخفوس (Sarah Rauchfuß) در سال ۲۰۲۵ توسط انتشارات والشتین (Wallstein Verlag) به چاپ رسید. به گفته هیئت داوران، مترجم توانسته است ریتم کوبنده و تنش متن اصلی را بدون هموارسازی مصنوعی حفظ کند؛ اثری که سنگینی آن پس از پایان مطالعه نیز خواننده را رها نخواهد کرد.
لینکهای خرید کتاب به آلمانی و فارسی را میتوانید اینجا پیدا کنید. وبسایت بهرام مرادی را هم اینجا میتوانید دریافت کنید.
در اینجا نیز مصاحبه صوتی آقای بهرام مرادی با دویچلند فونک کولتور قرار گرفته است.
