در آستانه پنج سالگی قدرتگیری دوباره طالبان، کتاب «فروپاشی جمهوری در افغانستان» به تازگی منتشر شد. پژوهشگران، نویسندگان، و استادان دانشگاه تلاش کردهاند تا با نگاه تحلیلی، عوامل سقوط نظام جمهوری را از زوایای مختلف بررسی کنند.
نویسندگان این کتاب (THE COLLAPSE IN AFGHANISTAN) میگویند که با بهره گیری از دیدگاههای گوناگون و ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تاریخی، فروپاشی نظام جمهوری را مورد تحلیل و بررسی قرار داده و تلاش کردهاند تصویر روشنتری از عوامل مؤثر برسقوط این نظام ارائه دهند.
به گفته یکی از نویسندگان کتاب سقوط افغانستان، ایده نوشتن آن از یک پرسش ساده شروع شد؛ چرا نظام جمهوری در افغانستان سقوط کرد؟ در سال ۲۰۲۳ میلادی، دکتر کفایت حمیدی، استاد دانشگاه همراه با همکاراناش در دانشگاه لایپزیگ آلمان، از پژوهشگران، نویسندگان و دانشگاهیان افغانستان دعوت کردند تادیدگاههای خود را در باره چگونگی سقوط نظامها، به ویژه آخرین نظام جمهوری افغانستان در سال ۲۰۲۱، در قالب مقاله ارائه کنند.
این کتاب شامل ۱۱ مقاله و حدود ۳۵۰ صفحه است. به گفته دکترحمیدی، جمع آوری مقالات و دیدگاههای روشنفکران و پژوهشگران افغانستان از سال ۲۰۲۳ آغاز شد. مقالات گرد آوری شده پس از چندین مرحله ویرایش، بازبینی و ارزیابی علمی، سر انجام در ماه جولای ۲۰۲۶ تکیمل و در قالب یک کتاب منتشر شد.
حمیدی همچنان افزود که مخاطبان اصلی این کتاب تنها جامعه افغانها نیستند، بلکه این اثر بیشتر برای پژوهشگران، دانشجویان و شهروندان سایر کشورها نیز در نظر گرفته شده است از همین رو، به زبان انگلیسی نوشته شدهاست تا مخاطبان بینالمللی بتوانند تصویر روشنتری در مورد تحولات افغانستان بدست آورند.
بیشتر این مقالات توسط اعضای جامعه دیاسپورای افغانستان نوشته شده است. افرادی که پیش از این در حوزه مسائل افغانستان فعالیت و پژوهش داشتهاند و پس از سقوط افغانستان به دست طالبان، در آلمان و دیگر کشورهای مهاجرت کردهاند.
او میگوید کارشناسان و تحلیلگران در مورد عوامل فروپاشی نظام جمهوری در افغانستان، بارها در رسانهها دیدگاههای شان را مطرح کردهاند، اما او با جمعی از نویسندگان و پژوهشگران دیگر تلاش کردهاست تا این موضوع را از زوایای متفاوت و دیدگاههای گوناگون بهگونه مکتوب مورد بررسی و تحلیل قرار دهد.
حمیدی افزود این اثر میتواند برای پژوهشگران، دانشجویان و سایر افراد که در زمینه مسائل افغانستان علاقمند هستند منبع خوبی باشد.
دکتر حمیدی گفت: «این بسیار مهم است که گفتمانها و بحث های علمی درباره آینده افغانستان در محور توجه قرار داشته باشد و تنها به بررسی گذشته و فروپاشی نظام جمهوری محدود نشود. ما در تلاش هستیم با ایجاد زمینه گفتگو میان پژوهشگران، کار شناسان و نویسندگان چنین گفتمانها و برنامههای علمی و پژوهشی را در آینده بیشتر گسترش دهیم. هدف ما این است که از طریق این بحثها، دیدگاههای مختلف در باره افغانستان مطرح شود تا زمینه برای درک بهتر چالشهای کنونی و راهکارهایی برای آینده افغانستان فراهم شود.»
دکتر حمیدی که در کنار تدریس، مسؤلیت یک مرکز تحقیقاتی در دانشگاه لایپزیگ را نیز بر عهده دارد، میگوید تلاش دارد تا یک مرکز تحقیقاتی تحصصی در مورد افغانستان ایجاد شود. به گفته او، ایجاد چنین مرکزی میتواند فرصتهای خوبی برای ارتباطات میان پژوهشگران، دانشگاهیان و جامعه دیاسپواری افغانستان درکشورهای مختلف فراهم کند.
او تاکید میکند که با ایجاد این مرکز، میتوان ظرفیتهای علمی و پژوهشی افغانهای بیرون از افغانستان را بیشتر به هم نزدیک کرد و راهکارهای مؤثر برای آینده افغانستان جستجو کرد.
به گفته دکتر کفایت، قرار است این کتاب در آینده نزدیک، در برنامههای مختلف معرفی و رونمایی شود. او گفت دراین برنامهها در باره محتوای کتاب و عوامل فروپاشی نظام جمهوری در افغانستان نیز بحث و گفتگو خواهد شد.
گزارش ویژه از قدیر وفا
