پس از انتقادهای گسترده از همه طرفها، وزیر دارایی آلمان طرح مالیاتبندی نوشیدنیهای رژیمی را کنار گذاشت، اما فعالان حقوق مصرفکننده همچنان خواستار اجرای مالیات قند هستند.
عقبنشینی وزیر دارایی
لارس کلینگبایل (Lars Klingbeil)، رئیس حزب سوسیالدموکرات (SPD) و وزیر دارایی آلمان، پس از انتشار عمومی یک پیشنویس از وزارت دارایی و انتقادهای پیدرپی از آن، درخواست مالیاتبندی نوشیدنیهای «لایت» (بدون قند) را پس گرفت. او در شبکههای اجتماعی نوشت: «این کار را نمیکنم. این اتفاق نمیافتد.» به گفته او، «مالیات قند برای نوشیدنیهای بدون قند» اساساً بیمعناست. جالب آنکه عبارات کلینگبایل تقریباً عیناً همان جملهای بود که پیشتر ریکاردا لانگ (Ricarda Lang) در پستی نوشته و افزوده بود: «اگر کوکاکولای لایت مالیات بخورد، من هم به یک شهروند خشمگین تبدیل میشوم.»
جزئیات طرح اولیه: هر چه شیرینتر مالیات بیشتر
وزارت دارایی روز سهشنبه چارچوب کلی طرح مالیات قند را ارائه کرده بود. بر اساس این طرح، نهتنها نوشیدنیهای گازدار شیرین، بلکه نوشیدنیهای آبجوی بدون الکل، اسموتیها، آبمیوههای رقیقشده، آبمیوههای ساختهشده از کنسانتره و جایگزینهای گیاهی شیر نیز در صورتی که میزان قندشان از آستانه ۴.۵ گرم در هر ۱۰۰ میلیلیتر فراتر رود، مشمول مالیات میشدند. محصولات جایگزین شیر بدون قند افزوده و آبجوی خالص بدون الکل زیر این آستانه باقی میماندند. طرح پیشنهادی، مالیات را در سه سطح تدریجی پیشبینی میکرد که با افزایش غلظت قند، نرخ مالیات نیز بالاتر میرفت. در نسخه اولیه، مالیاتی یکسان برای نوشیدنیهای «لایت» نیز در نظر گرفته شده بود، اما آبمیوههای صد در صد طبیعی، شیر خالص و نوشیدنیهای الکلی از ابتدا از این طرح مستثنا بودند.
واکنش دولت و ائتلاف حاکم
کلینگبایل در توضیح عقبنشینی خود تأکید کرد که سند مذکور صرفاً یک وضعیت کاری بوده و «نه از نظر سیاسی نهایی شده و نه در ائتلاف تصویب شده است.» به گفته او، هر بررسی داخلی به معنای تصمیم سیاسی نیست. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز در حاشیه نشست کابینه تلاش کرد اختلافات را کمرنگ جلوه دهد و یادآور شد که تصمیمگیریها در این خصوص بهصورت هماهنگ و جمعی اتخاذ خواهد شد.
انتقاد از درون دولت
انتقادها تنها از سوی اپوزیسیون نبود، بلکه از داخل دولت نیز مطرح شد. کارستن لینهمان، وزیر جدید بهداشت از حزب دموکرات مسیحی، پیش از عقبنشینی کلینگبایل به رسانههای عامهپسند گفته بود که با نسخه فعلی این مالیات موافق نیست. با این حال، وزارتخانه او به روزنامه تاتس (taz) اعلام کرد که توافقهای صورتگرفته در ائتلاف برای وزیر بهداشت جدید نیز لازمالاجراست. لینهمان پیشتر در دوران دبیرکلی حزب، بارها با «مالیاتهای هدایتکننده در حوزه تغذیه» مخالفت کرده بود.
از سوی دیگر، وزارت کشاورزی نیز طرح وزارت دارایی را بیش از حد گسترده دانست. آلوئیس راینر، وزیر کشاورزی، در نامهای به وزارت دارایی خواستار تغییرات اساسی شد و گفت دامنه نوشیدنیهای مشمول بسیار زیاد و آستانه قند تعیینشده بسیار پایین است. او روز چهارشنبه به نشریه (Lebensmittel Zeitung) اعلام کرد که رسماً «حق وتوی وزارتی» را اعمال کرده است؛ ابزاری که میتواند مانع از قرارگرفتن یک لایحه در دستور کار رسمی جلسه کابینه شود. وزارت کشاورزی همچنین با اجرای این مالیات از سال ۲۰۲۷ مخالفت کرد، هرچند سخنگوی این وزارتخانه به تاز گفت که همچنان به تصمیمات مصوب ائتلاف درباره مالیات قند در چارچوب اصلاحات بیمه سلامت عمومی پایبند است.
واکنش فعالان مصرفکننده
لوئیزه مولینگ از سازمان فود واچ (Foodwatch) در گفتوگو با رسانهها از این بحثها ابراز نارضایتی کرد و مباحثی مانند شیر جو دوسر یا آبجوی بدون الکل را «بحثهای انحرافی» خواند. به گفته او، دولت فدرال باید هرچه سریعتر مالیات نوشیدنیهای شیرین گازدار را اجرا کند «بهجای آنکه بر سر شیرینکنندهها، آبجوی بدون الکل یا شیر جو دوسر بحث کند.» بر اساس نظرسنجی مؤسسه فورزا (Forsa) که به سفارش این سازمان مردمنهاد انجام شده، اکثریت جامعه نیز از مالیات قند حمایت میکنند.
“کاهش قند نوشیدنیها هدف اصلی این طرح است”
مالیاتبندی نوشیدنیهای شیرین نهتنها مورد توصیه سازمان جهانی بهداشت است، بلکه فعالان حقوق مصرفکننده و همچنین بسیاری از پزشکان و انجمنهای پزشکی نیز آشکارا از آن حمایت میکنند. اتحادیه مرکزی مصرفکنندگان آلمان در واکنش به نگرانیها درباره افزایش قیمتها تأکید کرد که مالیات قند لزوماً نوشیدنیها را گرانتر نمیکند: «تولیدکنندگان میتوانند و باید میزان قند محصولاتشان را کاهش دهند.» رامونا پوپ، رئیس این اتحادیه، این کاهش قند را هدف اصلی طرح دانست. در بریتانیا، جایی که مالیات پلکانی قند از سال ۲۰۱۸ اجرا شده، دقیقاً همین اتفاق افتاد و میزان قند در بسیاری از آبمیوهها و نوشابههای گازدار کاهش یافت.
