مراسم تجلیل از روز فرهنگ هزارگی به ابتکار مجموعه مردمی «قوما برلین» به تاریخ ۲۲ می در شهر برلین برگزار شد. این برنامه فرهنگی و هنری با حضور گسترده اعضای جامعه هزاره، فرهنگیان، هنرمندان و جوانان برگزار گردید و هدف آن پاسداری از هویت فرهنگی، هنر و میراث تاریخی مردم هزاره عنوان شد. برنامه با بخش افتتاحیه و سخنرانی آغاز شد و برگزارکنندگان بر اهمیت فعالیتهای فرهنگی در حفظ هویت و ایجاد همبستگی اجتماعی تأکید کردند.
تاریخچه روز فرهنگ هزاره
روز فرهنگ هزارگی در سالهای اخیر به عنوان نمادی برای پاسداری از هویت، هنر، زبان، موسیقی و سنتهای مردم هزاره شکل گرفت و به تدریج در میان جوامع هزاره در افغانستان و کشورهای مختلف جهان گسترش یافت. بر اساس روایتهای فرهنگی و اجتماعی، این مناسبت برای نخستینبار در سال ۲۰۱۷ میلادی در شهر کویته پاکستان از سوی فعالان فرهنگی هزاره مطرح و گرامی داشته شد و سپس در شهرها و کشورهای مختلف از جمله افغانستان، پاکستان، استرالیا، اروپا، کانادا و امریکا برگزار گردید. نوزدهم ماه می به عنوان روز فرهنگ هزارگی شناخته میشود و طی سالهای گذشته به یک مناسبت فرهنگی فراگیر در میان جامعه هزاره تبدیل شده است.
موسیقی، دمبوره و روایت تاریخ فرهنگ هزارگی
در بخش هنری برنامه، گروه موسیقی «خورشید» که از همکاران مجموعه قوما است، اجرای موسیقی زنده، آوازخوانی و دمبورهنوازی داشتند. اجرای این گروه فضای مراسم را با نغمههای محلی و موسیقی سنتی هزارگی همراه ساخت و مورد استقبال گسترده اشتراککنندگان قرار گرفت.
در ادامه، فاطمه عاطف یکی از بنیان گذاران روز فرهنگ هزاره طی یک پیام ویدیویی ارسالی به قوما برلین درباره تاریخچه روز فرهنگ هزارگی و روند به رسمیت شناخته شدن این روز صحبت کرد. وی بر اهمیت این مناسبت فرهنگی و ضرورت حفظ هویت تاریخی و فرهنگی مردم هزاره تأکید نمود و درباره تلاشهایی که منجر به شناسایی این روز شده است توضیحاتی ارائه کرد.
سخنرانیها، طنز و روایت فرهنگ عامیانه
پس از ادامه اجرای موسیقی و دمبوره، یکی از همکاران نهاد همکار برنامه نیز درباره اهمیت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی سخنرانی کرد. در بخش دیگری از مراسم، تیاتر هزارگی به سبک طنز اجرا شد که با بازتاب بخشی از واقعیتهای اجتماعی و فرهنگی جامعه هزاره، فضای صمیمی و پرنشاطی در میان اشتراککنندگان ایجاد کرد.
همچنین جواد خاوری، نویسنده و پژوهشگر برجسته فرهنگ عامیانه مردم هزاره که از سویدن در برنامه حضور یافته بود، درباره اهمیت حفظ ادبیات، روایتهای بومی و میراث فرهنگی مردم هزاره سخنرانی کرد. وی فرهنگ عامیانه را بخشی مهم از حافظه تاریخی جامعه هزاره دانست و بر نقش آن در حفظ هویت فرهنگی تأکید نمود.
اهدای تندیسها و تقدیر از چهرههای برگزیده
یکی از بخشهای ویژه برنامه، مراسم اهدای تندیسها بود. مجموعه قوما برلین پیشتر در وبسایت رسمی خود در بخشهای تحصیل، کارآفرینی، خدمات اجتماعی و ورزش، بیوگرافی شماری از نامزدها را منتشر کرده و از مردم خواسته بود تا به افراد مورد نظر خود رأی دهند. در جریان این مراسم، نتایج رأیگیری اعلام شد و تندیسها به برگزیدگان اهدا گردید.
تندیس بخش تحصیل به مهناز جعفری و تندیس بخش ورزش به حنیفه رضایی تقدیم شد. این بخش از برنامه با استقبال اشتراککنندگان همراه بود و به عنوان اقدامی برای قدردانی از چهرههای تأثیرگذار جامعه هزاره مورد توجه قرار گرفت.
شعر، موسیقی محلی و نمایش فلم فرهنگی
در ادامه برنامه، بخش دکلمه شعر برگزار شد و سپس اجرای موسیقی به سبک «دوایدو» که یکی از سبکهای سنتی موسیقی هزارگی به شمار میرود، اجرا گردید. این بخش بازتابی از غنای ادبیات شفاهی و موسیقی محلی مردم هزاره بود.
در پایان مراسم، فلم «کهن یادگار سرزمین آذر» به نویسندگی و کارگردانی سمیع عطایی برای اشتراککنندگان به نمایش گذاشته شد. این اثر مستند-داستانی با نگاهی ژرف به تبارشناسی فرهنگی مردم هزاره در افغانستان میپردازد و آیینهایی چون نوروز، چهارشنبهسوری، عروسیهای سنتی، پالگیری و موسیقی محلی را در بستر زندگی روزمره مردم به تصویر میکشد. این فلم به عنوان سندی بصری از میراث معنوی هزارجات، پیوند میان سنتهای کهن و زندگی معاصر را روایت میکند.
نمایش فرهنگ هزارگی
در کنار بخشهای هنری و فرهنگی، غذاهای سنتی هزارگی و لباسهای محلی نیز برای بازدیدکنندگان به نمایش گذاشته شده بود تا بخشی از فرهنگ و سبک زندگی مردم هزاره از نزدیک معرفی شود. حضور خانوادهها، جوانان و هنرمندان در این برنامه، فضای فرهنگی و اجتماعی ویژهای را در قلب برلین شکل داده بود.
برگزاری روز فرهنگ هزارگی در برلین، بازتابی از تلاش جامعه هزاره برای حفظ و معرفی فرهنگ، هنر و هویت تاریخی خود در فضای مهاجرت بود؛ برنامهای که توانست از طریق موسیقی، ادبیات، هنر و روایتهای فرهنگی، نسلهای مختلف را گردهم آورد و پلی میان گذشته، حال و آینده ایجاد کند.
